Wat is schelpkalkmortel?
Schelpkalkmortel is een metselspecie die bestaat uit schelpkalk (kalk uit gebrande zeeschelpen), zand en water. Het was eeuwenlang de standaardmortel in de Nederlandse kustprovincies. De oude reclameleus “Van schelpen gebouwd? Eeuwen vertrouwd!” verwijst ernaar.
Omdat schelpkalk tegenwoordig nauwelijks nog wordt gemaakt, is de benaming schelpkalkmortel voor nieuwe mortel meestal misleidend. Wat men dan bedoelt, is vrijwel altijd een luchtkalkmortel: een kalkmortel die uithardt door CO2 uit de lucht op te nemen.
Eigenschappen
- Soepel en elastisch: kalkmortel is minder stijf dan cementmortel. Kleine bewegingen en zettingen worden opgevangen zonder dat de stenen scheuren.
- Langzame uitharding: door de trage harding ontstaan minder haarscheurtjes bij vroege zettingen.
- Dampopen: vocht kan via de voegen verdampen, zodat het niet in de stenen blijft zitten.
- Weinig uitbloeiing: kalkmortels geven weinig zoutuitbloeiingen.
- Lagere sterkte: de druksterkte is lager dan die van cementmortel. Voor historisch metselwerk met zachte stenen is dat juist gewenst: de voeg is het zwakste en vervangbare deel.
Toepassing
Je komt schelpkalkmortel tegen in vrijwel alle historische gebouwen langs de Nederlandse kust. Bij herstel en opnieuw voegen gelden deze vuistregels:
- Laat de bestaande mortel onderzoeken en kies een restauratiemortel die daarop aansluit, bijvoorbeeld een luchtkalkmortel of een mortel met natuurlijk hydraulische kalk.
- Mortel zachter dan de steen: de nieuwe voeg mag nooit harder zijn dan de steen of de oorspronkelijke mortel.
- Uithakken met beleid: hak oude voegen voorzichtig uit, zonder de steenranden te beschadigen.
- Nabehandeling: houd het werk enkele dagen licht vochtig en bescherm het tegen vorst, regen en felle zon.
Bij monumenten wordt vaak gewerkt volgens de uitvoeringsrichtlijnen (URL’s) van de Stichting ERM; vraag de aannemer of die worden gevolgd.
Gerelateerde termen
- Kalkmortel
- Luchtkalk
- Kalk
- Mortel
- Bastaardmortel
Bekijk onze bouwtekeningen op fredsbouwtekeningen.nl
