Wat is een schildmuur?

Het woord schildmuur heeft in de bouwkunde twee betekenissen.

1. Verdedigingsmuur

Een schildmuur is een apart staande, sterk verzwaarde muur van een kasteel of stad die dienst deed als extra barrière tegen aanvallers. Zo’n muur werd meestal aan de meest kwetsbare zijde gebouwd, vaak de kant waar het terrein vlak was en de vijand het dichtst bij kon komen. Achter de schildmuur lagen de minder zware muren en de gebouwen van de burcht.

De bouw van zulke dikke weermuren werd nodig om zware belegeringswapens, zoals de blijde (een werpmachine), te kunnen weerstaan. Net als andere kasteelmuren is een schildmuur vaak voorzien van kantelen en een weergang. De schildmuur (Duits: Schildmauer) is vooral bekend van middeleeuwse burchten in Duitsland.

2. Muurvlak onder een gewelf

In de gewelfbouw is de schildmuur het muurvlak dat wordt omsloten door de muraalboog: de boog waarmee een gewelf tegen een wand aansluit. In tekeningen van kerkgewelven wordt de schildmuur onderscheiden van het gewelfveld, de gordelboog, de muraalboog en de sluitsteen. In dit vlak zitten vaak vensters, zeker bij gotische gewelven, waar de gewelfbelasting vooral via de pijlers en steunberen wordt afgedragen.

Toepassing

• Bouwhistorisch onderzoek: bij kastelen en kerken helpt de term om onderdelen eenduidig te benoemen in beschrijvingen, rapporten en restauratieplannen.
• Restauratie: een schildmuur onder een gewelf is vaak minder zwaar belast dan de pijlers en steunberen. Toch kan hij bijdragen aan de stabiliteit. Breek er nooit zomaar openingen in zonder advies van een constructeur met ervaring in historische constructies.
• Scheurvorming: scheuren in het schildvlak langs de muraalboog kunnen wijzen op beweging van het gewelf. Laat dit beoordelen voordat je herstelt.

Gerelateerde termen

• Muraalboog
• Gordelboog
• Gewelf
• Kruisgewelf
• Pijler

Bekijk onze bouwtekeningen op fredsbouwtekeningen.nl