Wat is een schip (van een kerk)?

Het schip is de hoofdruimte van een kerk: de middenbeuk met de zijbeuken, vanaf de ingang tot aan het transept (dwarsschip), of tot aan het koor als er geen transept is. In het schip zit of staat de gemeente tijdens de dienst.

De exacte afbakening is niet altijd eenduidig: soms wordt alleen de middenbeuk als schip aangeduid. Naar analogie van de beuken spreekt men van middenschip, zijschip (zijschepen) en dwarsschip. Bij de term beuk is er minder verwarring: een beuk is altijd een middenbeuk, zijbeuk of dwarsbeuk.

Herkomst van het woord

Het woord gaat terug op het Latijnse navis (schip). Waarschijnlijk kreeg dat de betekenis ‘kerkruimte’ doordat het Griekse naos (tempel) werd verward met naus (schip). Een andere verklaring is de gelijkenis van de kap van een kerk met een omgekeerde scheepsromp. Ook het Engelse nave en het Duitse Kirchenschiff komen hiervan.

Vormen

• Basiliek: een hoog middenschip met lagere zijschepen; het middenschip krijgt licht via vensters in de lichtbeuk erboven.
• Hallenkerk: middenschip en zijschepen zijn (vrijwel) even hoog.
• Zaalkerk: één schip zonder zijbeuken.

Toepassing

De term wordt gebruikt in bouwhistorisch onderzoek, restauratie en bij herbestemming van kerken. Aandachtspunten bij herbestemming:

• Constructie: het schip wordt vaak overspannen door een houten kap of een gewelf dat zijwaarts duwt. Nieuwe vloeren of wanden mogen dat evenwicht niet verstoren. Laat een constructeur met ervaring in historische gebouwen meekijken.
• Bouwfysica: grote, hoge ruimten met enkel glas en ongeïsoleerde muren zijn lastig te verwarmen. Isoleren zonder vochtproblemen vraagt om maatwerk.
• Monumentenstatus: veel kerken zijn monument; ingrepen vragen dan een vergunning.

Gerelateerde termen

• Beuk
• Zijbeuk
• Dwarsschip
• Koor
• Basiliek
• Hallenkerk

Bekijk onze bouwtekeningen op fredsbouwtekeningen.nl