Wat is een schuurberg?

Een schuurberg is een hooiberg met een onderbouw van steen of hout die dienstdoet als schuur. Het is dus een combinatie van een schuur en een (hooi)berg: onderin is een afgesloten ruimte voor bijvoorbeeld vee, gereedschap of wagens, en daarboven wordt hooi of ongedorst graan opgeslagen onder een kap.

Opbouw:

• Roeden: staande palen (vier, vijf, zes of meer) die de kap dragen. Naar het aantal roeden spreekt men van een vier-, vijf- of zesroedige berg.
• Verstelbare kap: het dak kan langs de roeden omhoog en omlaag worden gezet, zodat het altijd vlak boven de voorraad hangt. De kap werd traditioneel met een vijzel op hoogte gebracht en met pennen door gaten in de roeden vastgezet.
• Onderbouw: de wanden tussen de roeden zijn tot een bepaalde hoogte dichtgemaakt met metselwerk of houten beschot. Daardoor ontstaat een schuurruimte.
• Vloer of zolder: tussen onderbouw en hooiopslag ligt vaak een balklaag.

Verschil met een kapberg: bij een gewone kap- of hooiberg staan de roeden vrij en is de ruimte onder de kap open. Bij een schuurberg is de onderkant dichtgezet en als schuur in gebruik. In de praktijk worden de namen wel door elkaar gebruikt.

Toepassing

Schuurbergen horen bij het traditionele Nederlandse boerenerf, onder meer in het rivierengebied, soms gekoppeld aan andere schuren of een potstal. Veel exemplaren zijn verdwenen door schaalvergroting in de landbouw. Bewaarde schuurbergen zijn vaak beeldbepalend en soms beschermd als monument.

Tips voor eigenaren:

• Controleer de voet van de roeden: houten palen rotten het eerst waar ze de grond of het metselwerk raken. Houd die plek droog en geventileerd.
• Zet de kap niet klem: controleer of de roeden recht staan en de kap vrij kan bewegen, of zet de kap bewust vast als hij niet meer versteld wordt.
• Herbestemming: schuurbergen worden omgebouwd tot bijvoorbeeld werkplaats, gastenverblijf of kantoor. Voor wijzigingen in gebruik of constructie heb je vaak een omgevingsvergunning nodig; bij een monument altijd overleggen met de gemeente.
• Dakbedekking: de oorspronkelijke kap is vaak van riet. Onderhoud aan de nok en de randen voorkomt lekkage.

Gerelateerde termen

• Kapberg
• Hooihuis (kaakberg)
• Potstal
• Boerderij
• Rietdekken
• Monument

Bekijk onze bouwtekeningen op fredsbouwtekeningen.nl