Wat is een segmentboog?

Een segmentboog is een boog waarvan de vorm een deel (segment) van een cirkel is, kleiner dan een halve cirkel. Het middelpunt van de cirkel ligt dus onder de lijn waarop de boog begint (de aanzet of geboortelijn). Daardoor is een segmentboog vlakker dan een rondboog, die precies een halve cirkel is.

Belangrijke begrippen:

• Overspanning: de horizontale afstand tussen de twee aanzetten.
• Pijl of steek: de hoogte van de boog, gemeten van de aanzetlijn tot de binnenkant van de top.
• Aanzet: het punt waar de boog op de muur of pijler rust. Bij een segmentboog is de aanzet meestal schuin afgewerkt (een schuin aanzetvlak), zodat de boogstenen er goed op aansluiten.

Krachtenspel: elke boog drukt niet alleen naar beneden, maar ook zijwaarts op zijn opleggingen. Hoe vlakker de boog, hoe groter die horizontale spatkracht. Een segmentboog duwt dus harder naar opzij dan een rondboog. Er moet daarom voldoende massief metselwerk naast de boog staan om die kracht op te vangen, of een trekanker of doorgaande balk.

Toepassing

Segmentbogen zijn heel gebruikelijk boven ramen en deuren in baksteengevels, vooral in de negentiende en vroege twintigste eeuw. Je vindt ze daarnaast als ontlastingsboog boven een latei, in kelders, bij bruggen en in overwelfde vloeren (troggewelfjes tussen stalen liggers).

Tips bij het metselen of herstellen van een segmentboog:

• Gebruik een formeel: een tijdelijke houten mal in de vorm van de boog, waarop je de stenen metselt. Haal de formeel pas weg als de mortel voldoende sterk is.
• Richt de voegen op het middelpunt: alle voegen moeten naar het middelpunt van de cirkel wijzen. Een touwtje vanuit dat punt helpt daarbij.
• Oneven aantal stenen: zorg voor een sluitsteen in het midden, zodat de boog symmetrisch is.
• Wigvormige voegen of gezaagde stenen: bij gewone stenen worden de voegen aan de bovenkant breder. Voor strak werk gebruik je wigvormig gezaagde of speciaal gevormde boogstenen.
• Scheuren in een bestaande boog: een zakkende boog of scheuren bij de aanzet wijzen vaak op zijdelings wijkend metselwerk of zetting. Laat dat beoordelen voordat je alleen de voegen herstelt.

Gerelateerde termen

• Rondboog
• Korfboog
• Formeel
• Ontlastingsboog
• Latei
• Geboorte van een boog

Bekijk onze bouwtekeningen op fredsbouwtekeningen.nl