Wat is shake-hands-architectuur?
Shake-hands-architectuur is een Nederlandse bouwstijl die traditionele en moderne bouwmaterialen en -methoden combineert: baksteen naast een zichtbaar skelet van beton, met staal en grote glasvlakken. Het wordt ook wel omschreven als “het huwelijk van baksteen en beton”: het traditionalisme en het functionalisme, die elkaar in het interbellum fel bestreden, geven elkaar hier als het ware de hand.
Herkomst
De stroming ontstond kort voor de Tweede Wereldoorlog, maar bloeide vooral tijdens de wederopbouw, toen gewapend beton het mogelijk maakte om snel en op grote schaal te bouwen. De term wordt toegeschreven aan architect Jaap Bakema, die hem gebruikte bij de bespreking van het werk van Willem van Tijen. Ook architecten als Marius Duintjer worden tot de stroming gerekend. Je vindt shake-hands-architectuur in woningbouw, scholen, kantoren, bedrijfsgebouwen en kerken, en veel in de naoorlogse wijken en binnensteden, zoals die van Rotterdam.
Kenmerken
- Zichtbaar betonskelet van kolommen, vloerranden en lateien, ingevuld met metselwerk
- Baksteengevels in rustige verbanden, soms met hellende daken
- Grote glasvlakken en stalen of slanke houten kozijnen in regelmatige ritmes
- Zorgvuldige details: betonnen luifels, galerijen, balkons en kunst in de gevel
Toepassing: renoveren en verduurzamen
Veel panden uit deze periode zijn inmiddels rijks- of gemeentelijk monument, of vallen onder een beschermd gezicht. Controleer dat voordat je iets aan gevel, kozijnen of dak verandert. Aandachtspunten:
- Betonrot. Zichtbare betonranden en luifels uit deze tijd hebben vaak weinig dekking op de wapening. Roestvlekken, scheurtjes en afspattend beton wijzen op betonrot; laat dit vakkundig herstellen en niet alleen dichtsmeren.
- Koudebruggen. Doorlopende betonvloeren, balkonplaten en lateien voeren warmte naar buiten en geven binnen kans op condens en schimmel. Bij na-isolatie moeten juist die randen worden meegenomen.
- Binnenisolatie met beleid. Omdat de gevel vaak niet van buiten geïsoleerd mag of kan worden, wordt binnenisolatie gekozen. Laat de vochthuishouding en de aansluitingen op vloeren doorrekenen, anders verplaats je het condensprobleem.
- Kozijnen. Het slanke kozijnbeeld is beeldbepalend. Kies bij vervanging profielen en glas die de oorspronkelijke maatvoering en indeling zo dicht mogelijk benaderen.
Gerelateerde termen
- Functionalisme
- Het Nieuwe Bouwen
- Delftse School
- Betonrot
- Koudebrug
- Monument
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
