Wat is shou sugi ban?

Shou sugi ban is een Japanse techniek waarbij het oppervlak van hout bewust wordt verkoold, zodat er een beschermende koollaag ontstaat. In Japan heet de techniek yakisugi (焼杉, ‘gebrande ceder’). ‘Shou sugi ban’ is een westerse lezing van dezelfde tekens (met 板, plank) die buiten Japan de gangbare naam is geworden. Oorspronkelijk werd sugi gebruikt, de Japanse ceder (Cryptomeria japonica).

Hoe het werkt

Door het hout kort en fel te branden, verkoolt de buitenste laag. Die koollaag:

• beschermt tegen UV, waardoor het hout eronder niet vergrijst
• vermindert de wateropname van het oppervlak
• geeft het hout een diepzwarte, gecraqueleerde of zilverige uitstraling, afhankelijk van de afwerking

Na het branden wordt het hout geborsteld. Hoe harder je borstelt, hoe meer koollaag verdwijnt en hoe meer de houtnerf zichtbaar wordt: van diepzwart en ruw (ongeborsteld) tot een gladde, glanzende tekening waarin zachte jaarringdelen dieper liggen. Daarna wordt het hout meestal geolied, wat de koollaag fixeert.

In Europa wordt vaak lariks, douglas of ceder gebrand, naast (geïmporteerde) sugi.

Belangrijk: niet onbrandbaar

Een veelgehoorde claim is dat verkoold hout brandveilig is. Dat klopt niet zonder meer. Verkoold hout blijft hout en blijft brandbaar. De brandklasse hangt af van het specifieke product, de houtsoort, de dikte en de montage. Moet een gevel aan brandeisen voldoen, vraag dan de geteste brandklasse van de leverancier op.

Toepassing en tips

• Monteer geventileerd. Gebruik een regelwerk met een ventilatiespouw achter de delen, zodat ze aan beide kanten kunnen drogen
• Gebruik RVS schroeven of nagels. Gewoon staal kan zwarte strepen en roest geven, zeker in hout met looizuren
• Kies voldoende dikte. Dun hout trekt krom tijdens het branden en de koollaag gaat ten koste van de doorsnede
• Zelf branden? Let op veiligheid. Werk buiten, weg van brandbare materialen, droog gras en gebouwen, met een blusmiddel binnen handbereik. Brand gelijkmatig in banen, en laat het hout volledig afkoelen voor het ergens wordt opgeslagen
• Houd rekening met roet. Ongeborstelde varianten geven de eerste tijd zwart af bij aanraking. Kies geborsteld en geolied hout op plekken waar mensen of kinderen langs de gevel lopen
• Onderhoud. Een geoliede afwerking wordt periodiek opnieuw geolied; hoe vaak hangt af van de ligging en het product

Gerelateerde termen

• Gevelbekleding
• Lariks hout
• Douglas hout
• RVS
• Brandklasse
• Houtrot

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.