Wat is een spaarbekkencentrale?
Een spaarbekkencentrale is een waterkrachtcentrale die elektriciteit opslaat door water tussen een hooggelegen spaarbekken (bovenbekken) en een benedenbekken of rivier heen en weer te laten gaan. Is er veel goedkope stroom, bijvoorbeeld ’s nachts of bij veel wind- en zonne-energie, dan pompt de centrale water omhoog. Is er vraag naar stroom, dan stroomt het water via turbines terug omlaag en wordt weer elektriciteit opgewekt. Andere namen zijn pompcentrale, pompaccumulatiecentrale en, in het Engels, pumped storage.
Opbouw en werking
- Bovenbekken: een natuurlijk of kunstmatig meer, diep en groot genoeg om veel water op te slaan.
- Benedenbekken of rivier: vangt het gebruikte water op.
- Pomp-turbines: vaak omkeerbare machines die zowel pompen als opwekken.
- Noodafvoer: voert een teveel aan water veilig af.
Het vermogen hangt af van het hoogteverschil (valhoogte) en het debiet: P = ρ · g · Q · H · η. Hoe groter het hoogteverschil, hoe meer energie per kubieke meter water. Van de stroom die erin gaat, komt doorgaans 70-80% terug.
Toepassing
- Netbalans. Een pompcentrale kan binnen enkele minuten bijspringen of afschakelen, en vangt zo schommelingen van wind- en zonnestroom op.
- Locatie. Er is een flink hoogteverschil nodig. Het vlakke Nederland is daarvoor weinig geschikt. Een bekend voorbeeld dichtbij is Coo-Trois-Ponts in de Belgische Ardennen, met sinds de uitbreiding van 2025 ruim 1.150 MW vermogen en circa 6.450 MWh opslag volgens Engie.
- Verschil met retentie. Een spaarbekken bewaart water om het nuttig te gebruiken; een retentiebekken houdt water tijdelijk vast om wateroverlast te voorkomen.
Veelgemaakte fout: een spaarbekkencentrale zien als bron van extra energie. Ze kost netto stroom; de waarde zit in het verschuiven van stroom van momenten met overschot naar momenten met tekort.
Gerelateerde termen
- Elektriciteitscentrale
- Energieopslag
- Groene stroom
- Getijdencentrale
- Golfslagcentrale
- Retentie
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
