Wat is een spiegelgewelf?
Een spiegelgewelf is een gewelf met gebogen zijvlakken die bovenin niet in een kruin of nok samenkomen, maar overgaan in een vlak middenveld. Dat vlakke veld heet de spiegel. Je kunt een spiegelgewelf zien als een mulden- of kloostergewelf waarvan de top horizontaal is afgesneden. De spiegel is meestal rechthoekig, soms ovaal. Het woord spiegel betekent hier: een veld dat in een omlijsting is gevat; de omlijsting wordt gevormd door de vier gebogen gewelfvlakken.
Inhoudsopgave
Kenmerken
- Twee lange en twee korte zijden. Boven een rechthoekige ruimte heeft het gewelf twee lange, gebogen vlakken en twee kortere, trapeziumvormige vlakken.
- Vlak middenveld. De spiegel is bij uitstek geschikt voor een plafondschildering of stucwerk, wat het spiegelgewelf populair maakte in de renaissance en de barok.
- Lagere bouwhoogte. Doordat de top is afgevlakt, kost een spiegelgewelf minder hoogte dan een volledig muldengewelf.
- Constructie. Het kan gemetseld zijn, maar in woonhuizen en kastelen is het vaak een stucplafond op een houten draagconstructie dat de vorm van een gewelf nabootst.
Toepassing
- Stel vast wat het is. Laat bepalen of het een gemetseld gewelf is of een stucplafond op latten of riet. Dat bepaalt de manier van herstel en welke belasting erop mag.
- Let op spatkrachten. Een gemetseld spiegelgewelf duwt zijwaarts tegen de muren. Verbouwingen aan die muren laat je eerst door een constructeur beoordelen.
- Schilderingen beschermen. Bij werkzaamheden boven het gewelf (bijvoorbeeld leidingen op zolder) het gewelf niet belasten en trillingen vermijden.
- Scheuren documenteren. Scheuren in de schelpen of losliggend stucwerk eerst laten onderzoeken voordat er wordt gerepareerd.
- Monument? Spiegelgewelven komen vooral in monumenten voor; voor ingrepen is dan een omgevingsvergunning nodig.
Veelgemaakte fout: een stucplafond in spiegelgewelfvorm aanzien voor een gemetseld gewelf en erop gaan staan of zware zaken op de zoldervloer erboven plaatsen.
Gerelateerde termen
- Muldengewelf
- Kloostergewelf
- Gewelf
- Gewelfkap
- Barok
- Renaissance
- Spatkrachten
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
