Wat is een standvink?

Een standvink, ook moerstijl genoemd, is een tussenstijl die vrij in de ruimte staat en een balk ondersteunt die meestal in de lengterichting van het gebouw loopt. ‘Tussenstijl’ betekent dat hij niet tegen de muur staat, maar midden in de ruimte. Aan weerszijden van de stijl zitten korbelen: schuine schoren die de balk extra ondersteunen en de constructie stijf maken. Het geheel van stijl en schoren vormt een V- of Y-vorm, wat mogelijk de naam verklaart: ‘stand’ van staan, ‘vink’ van de V-vorm.

Standvinken kom je vooral tegen in oude boerderijen en molens, waar ze een lange moerbalk of onderslag halverwege ondersteunen. De naam moerstijl geeft aan dat het een stijl is die moerbalken draagt.

In de Zaanstreek en bij hooibergen wordt het woord ook gebruikt voor een schuin geplaatste stijl of schoor in de kapconstructie, tussen de stijlen en de spanten.

Toepassing

1. Herken de functie. Een standvink draagt vaak een flink deel van de vloer of zolder erboven. Hij is dus constructief, ook als hij midden in een ruimte ‘in de weg’ staat.
2. Niet zomaar weghalen. Wil je een open ruimte maken, dan moet de belasting op een andere manier worden afgevoerd, bijvoorbeeld met een stalen ligger. Laat een constructeur dit berekenen en vraag bij een monument vooraf vergunning aan.
3. Controleer de voet. De onderkant van de stijl staat vaak op een poer of steen. Vocht en mest in oude stallen laten de voet rotten; daarmee zakt de balk erboven mee.
4. Kijk naar de pen-en-gatverbindingen. Losse of gescheurde verbindingen tussen stijl, korbelen en balk verminderen de stijfheid. Herstel met houten pennen in plaats van zomaar schroeven.
5. Restaureer met gelijk hout. Gebruik bij vervanging een vergelijkbare houtsoort en doorsnede, en behoud zo veel mogelijk origineel materiaal.

Veelgemaakte fout: de korbelen weghalen omdat ze hoofdruimte kosten. Zonder korbelen kan de stijl gaan kantelen en krijgt de balk een veel grotere overspanning.

Gerelateerde termen

• Moerbalk
• Karbeel
• Schoor
• Gebint
• Langsgebint
• Sleutelstuk
• Boerderij

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.