Wat is een stempelraam?

Een stempelraam is een tijdelijke constructie van voornamelijk horizontale stempels die ervoor zorgt dat de wanden van een bouwkuip, meestal stalen of betonnen damwanden, niet bezwijken onder de druk van de grond en het grondwater aan de buitenkant. De stempels lopen dwars door de bouwkuip van de ene wand naar de andere, zodat de drukken van beide kanten elkaar opheffen.

Hoe het werkt

Een stempelraam bestaat uit twee soorten onderdelen:

• Gordingen: horizontale balken, vaak stalen profielen, die langs de binnenkant van de damwand lopen. Ze verzamelen de druk van de afzonderlijke damwandplanken en geven die door aan de stempels.
• Stempels: de drukstaven tussen de gordingen van tegenover elkaar liggende wanden. In de hoeken worden schuin geplaatste schoorstempels gebruikt om de krachten af te voeren.

Bij diepe bouwkuipen zijn soms meerdere stempelramen boven elkaar nodig. De gangbare volgorde is: damwand aanbrengen, gedeeltelijk ontgraven, stempelraam plaatsen en daarna verder ontgraven tot de bodem. Na het storten van vloer en wanden die de kerende functie kunnen overnemen, wordt het raam weer verwijderd. Een alternatief voor stempels zijn groutankers die de damwand vanaf de buitenkant verankeren.

Toepassing

1. Laat het ontwerp maken door een specialist. Een stempelraam wordt berekend door een geotechnisch adviseur of constructeur, op basis van grondonderzoek en grondwaterstand.
2. Plan de bouwvolgorde mee. Stempels zitten in de weg bij het werken in de kuip. Bepaal vooraf waar ze komen, zodat er ruimte blijft voor kraan, bekisting en wapening.
3. Zorg voor volledig contact. Holtes tussen damwand en gording worden opgevuld, bijvoorbeeld met groutzakken of vulplaten, zodat de krachten gelijkmatig worden doorgegeven.
4. Volg de verwijdervolgorde. Haal stempels pas weg als de definitieve constructie of een tussensteunpunt de druk heeft overgenomen.
5. Bescherm tegen aanrijden. Een geraakte stempel kan zijn draagvermogen verliezen. Houd machines op afstand en controleer na een aanrijding direct.

Veelgemaakte fout: dieper ontgraven dan het ontwerp toestaat voordat het stempelraam is geplaatst. De damwand kan dan al vervormen en de omgeving zakt mee.

Gerelateerde termen

• Bouwkuip
• Damwand
• Gording
• Schoorstempel
• Bemaling
• Keerwand
• Grondwerk

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.