Wat is stollingsgesteente?
Stollingsgesteente is gesteente dat ontstaat doordat gesmolten gesteente, magma of lava, afkoelt en stolt. Het is een van de drie hoofdgroepen van gesteente, naast sedimentgesteente en metamorf gesteente, die via de gesteentecyclus in elkaar overgaan. Het woord stollen betekent letterlijk stijf of hard worden.
Indeling
Waar het magma stolt, bepaalt de soort:
- Dieptegesteente: stolt langzaam diep in de aardkorst. Er groeien grote, zichtbare kristallen. Voorbeelden: graniet en gabbro.
- Ganggesteente: stolt in spleten en gangen, in kleinere hoeveelheden. Voorbeelden: diabaas (doleriet) en porfier.
- Uitvloeiingsgesteente: stolt als lava aan het aardoppervlak, snel en dus fijnkorrelig. Voorbeelden: basalt en ryoliet. Bij zeer snelle afkoeling ontstaat vulkanisch glas, zoals obsidiaan.
Daarnaast verschilt de samenstelling. Lichte gesteenten zoals graniet zijn rijk aan silica, donkere zoals basalt en gabbro bevatten minder silica en meer ijzer en magnesium.
Herkennen
Grove, met het blote oog zichtbare korrels wijzen op dieptegesteente. Een egale, fijne donkere steen is vaak basalt. Grote kristallen in een fijne massa duiden op een porfierische structuur.
Toepassing
- Kies voor slijtvastheid. Stollingsgesteenten zijn doorgaans hard en weinig poreus. Ze zijn geschikt voor vloeren, traptreden, werkbladen en bestrating.
- Let op stroefheid. Gepolijst graniet is buiten en in natte ruimtes glad. Kies daar een gevlamde of gestraalde afwerking.
- Grof materiaal. Gebroken basalt, porfier en diabaas worden gebruikt als steenslag, ballast en voor dijk- en oeverbekleding.
- Natuursteen komt uit het buitenland. Graniet komt in Nederland en België niet als vast gesteente voor en wordt geïmporteerd.
Veelgemaakte fout: aannemen dat alles wat als “graniet” wordt verkocht ook geologisch graniet is. In de natuursteenhandel worden ook andere harde stollingsgesteenten zo genoemd, vooral donkere soorten. Vraag bij twijfel de technische gegevens van de steen op.
Gerelateerde termen
- Dieptegesteente
- Ganggesteente
- Graniet
- Basalt
- Porfier
- Gesteentecyclus
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
