Wat is een stuwwal?
Een stuwwal is een heuvelrug die ontstond doordat landijs tijdens een ijstijd bestaande lagen zand, grind en leem voor zich uit omhoog duwde. In Nederland zijn de stuwwallen gevormd in het Saalien, de voorlaatste ijstijd, ongeveer 150.000 jaar geleden. Het noorden van het land lag toen onder een ijskap van enkele honderden meters dik. Aan de randen werden de grondlagen opgestuwd en scheefgesteld, waardoor hun oorspronkelijke volgorde verstoord raakte. Ook keileem werd meegeduwd.
Bekende stuwwallen zijn de Veluwe, de Utrechtse Heuvelrug (de westelijkste), de stuwwal van Nijmegen en het Montferland. Ook Texel en het voormalige eiland Wieringen danken hun hogere kern aan een stuwwal. De Veluwe en het Montferland zijn de hoogste.
Toepassing
- Reken op zand, maar laat het onderzoeken. De ondergrond bestaat meestal uit draagkrachtig zand en grind, waardoor funderen op staal (zonder palen) vaak mogelijk is. Door de scheefgestelde lagen kunnen er lokaal leem- of keileemlagen zitten. Een sondering of grondonderzoek op de bouwplek geeft zekerheid.
- Houd rekening met een diepe grondwaterstand. Op een stuwwal zit het grondwater vaak diep. Dat is gunstig voor kelders en kruipruimtes, maar een leemlaag kan regenwater vasthouden en tijdelijk een schijngrondwaterspiegel geven.
- Plan voor hoogteverschillen. Op hellingen moet je rekening houden met afgraven, keerwanden en afvoer van regenwater, zodat het niet naar je gevel of naar de buren loopt.
- Check beperkingen voor bodemenergie en boren. Stuwwallen zijn belangrijke gebieden voor drinkwaterwinning. In waterwingebieden en grondwaterbeschermingsgebieden kan de provincie boringen en bodemenergiesystemen beperken of verbieden. Kijk vooraf in de omgevingsverordening van jouw provincie.
- Infiltreer regenwater. Zandgrond laat water goed door, dus een infiltratievoorziening werkt hier vaak goed, mits er geen leemlaag onder zit.
Veelgemaakte fout: ervan uitgaan dat de hele kavel uniform zand is omdat het huis op een stuwwal staat. Juist door het opstuwen kunnen lagen binnen korte afstand verschillen.
Gerelateerde termen
- Keileem
- Grondwaterstand
- Sonderen
- Fundering op staal
- Bodemenergie
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
