Wat is een stylobaat?

De stylobaat is de bovenste trede van het getrapte stenen onderstel van een Griekse tempel, het vlak waarop de zuilen direct staan en dat tegelijk de vloer van de tempel vormt. Het hele getrapte onderstel heet crepidoma. De lagere treden daaronder vormen samen de stereobaat. De naam komt van het Griekse stylos (zuil) en bainein (stappen, lopen).

Niet iedere auteur maakt dit onderscheid: sommigen noemen het hele platform stylobaat. Bij Romeinse tempels, die naar Etruskisch voorbeeld op een hoog podium stonden met alleen aan de voorkant een trap, spreekt men meestal van een podium.

Curvatuur

Bij een aantal Dorische tempels is de stylobaat niet vlak maar loopt hij naar het midden licht op. Bij het Parthenon in Athene is dat op de lange zijde van bijna 70 meter ongeveer 10 centimeter. Lang is aangenomen dat dit een optische correctie is, zodat het platform van een afstand niet doorgezakt lijkt. Die verklaring staat inmiddels ter discussie; dat de bolling bestaat, staat vast. Een bijkomend effect is dat regenwater naar de randen afloopt.

Toepassing

1. Herken het motief. Bij classicistische gebouwen staat een zuilenportiek vaak op een stenen verhoging met treden. Het bovenste vlak onder de zuilvoeten is de stylobaat.
2. Gebruik het juiste woord. Bedoel je het vlak onder de zuilen, dan is dat de stylobaat; de treden eronder zijn de stereobaat.
3. Denk aan waterafvoer. Een portiek of veranda op een stenen sokkel moet afschot hebben, weg van de gevel en de deur, zodat er geen water rond de zuilvoeten blijft staan.
4. Bescherm de zuilvoet. Laat een houten of stalen kolom niet direct op een nat vlak rusten. Gebruik een stenen of metalen voet die vrij blijft van staand water.
5. Let op hoogtes bij een opstap. Een stylobaat met losse treden wordt een trap: houd de treden gelijk van hoogte, dan struikelt niemand.

Veelgemaakte fout: stylobaat en stereobaat door elkaar halen. De stylobaat is alleen de bovenste trede met de zuilen; de stereobaat zit eronder.

Gerelateerde termen

• Stereobaat
• Crepidoma
• Zuil
• Sokkel
• Afschot

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.