Wat is een stèle?
Een stèle (ook stele) is een rechtopstaande plaat of zuil, meestal van steen en soms van hout, met een inscriptie of reliëf. Ze dient als grafsteen, gedenkteken, grensmarkering of om een tekst openbaar te maken. Het woord komt van het Griekse stèlè, een rechtopstaande steen of plaat.
Stèles zijn al uit de oudheid bekend. In Egypte en Griekenland waren grafstèles met een afbeelding van de overledene gebruikelijk, en in Mesopotamië werden wetten op een stèle gebeiteld: de stèle met de wetten van Hammurabi staat in het Louvre. Tegenwoordig zie je stèles als gedenkteken in de openbare ruimte, als grafmonument, en als naam- of informatiezuil bij een ingang.
Herkennen
- Hoger dan breed, staat vrij en is niet onderdeel van een gebouw.
- Plat of zuilvormig, met tekst of beeld aan één of meer zijden.
- Anders dan een obelisk: die is vierzijdig en loopt taps toe naar een piramidevormige punt.
Toepassing
- Fundeer vorstvrij. Een vrijstaande stèle is hoog en smal en kan scheefzakken of omvallen. Zet haar op een betonfundering tot onder de vorstgrens (in Nederland globaal 60-80 cm).
- Veranker met roestvast staal. Verbind stèle en voet met RVS-deuvels of -ankers. Gewoon staal roest, zet uit en kan de steen doen splijten.
- Laat bij grotere exemplaren rekenen. Een zware of hoge stèle in de openbare ruimte kan omvallen en iemand raken. Laat fundering en verankering door een constructeur of steenhouwer bepalen.
- Kies de steensoort op weerbestendigheid. Graniet en hardsteen zijn zeer duurzaam buiten. Zachte kalksteen en sommige zandsteensoorten verweren sneller en verliezen fijne letters eerder.
- Reinig voorzichtig. Gebruik water, een zachte borstel en eventueel een neutraal middel. Geen zuur op kalksteen of marmer (het lost het materiaal op) en geen hogedrukreiniger: die beschadigt het oppervlak en de inscriptie.
- Check regels bij een grafmonument. Begraafplaatsen hebben eigen voorschriften voor maten en plaatsing.
Veelgemaakte fout: een stèle met verzinkte of gewone stalen pennen vastzetten. Na jaren roest het staal, zet uit en splijt de steen.
Gerelateerde termen
- Obelisk
- Monument
- Bas-reliëf
- Kalksteen
- Natuursteenonderhoud
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
