Wat is een terp?
Een terp is een kunstmatige woonheuvel in een laag, overstromingsgevoelig gebied, opgeworpen om huizen, vee en later kerken droog te houden bij hoog water. In Groningen heet een terp een wierde, elders ook wel werf. In Duitsland spreekt men van Warft of Wurt.
Ontstaan
De eerste terpen ontstonden in het kweldergebied van het huidige Friesland en Groningen rond 600 tot 500 voor Christus. Bewoners vestigden zich eerst op natuurlijke hoogten zoals kwelderwallen. Door de stijgende zeespiegel en terugkerende overstromingen verhoogden ze hun woonplaats steeds verder met klei, graszoden, mest en afval. Zo groeiden terpen in de loop van eeuwen uit tot heuvels van enkele meters hoog. Pas met de aanleg van aaneengesloten dijken, rond het jaar 1000 en later, werd wonen op terpen minder noodzakelijk.
Afgraving
Terpaarde is vruchtbaar door de vele organische resten. In de 19e en vroege 20e eeuw werden daarom honderden terpen geheel of gedeeltelijk afgegraven om de grond als mest te verkopen. Daarbij kwamen veel archeologische vondsten boven. Van de ruim duizend terpen in Friesland en Groningen is een groot deel verdwenen of verkleind.
Terpen nu
- Veel dorpen liggen nog op een terp, vaak herkenbaar aan een ronde opbouw met de kerk op het hoogste punt (radiale structuur).
- Terpen zijn grotendeels beschermd als archeologisch monument. Graven of bouwen op een terp vraagt meestal vooraf archeologisch onderzoek; raadpleeg het bestemmingsplan of omgevingsplan en de gemeente.
- In klimaatadaptief bouwen keert het principe terug: woningen of erven op een verhoogde ondergrond in overstromingsgevoelige gebieden.
Gerelateerde termen
- Talud
- Nooddijk
- Stenendijk
- Klimaatadaptief bouwen
- Maaiveld
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
