Wat is een theodoliet?

Een theodoliet is een optisch of elektronisch landmeetinstrument waarmee je zeer nauwkeurig horizontale en verticale hoeken meet. Het instrument bestaat uit een kijker die zowel horizontaal als verticaal kan draaien, met twee nauwkeurige hoekverdelingen (cirkels) en libellen om het toestel waterpas te zetten. Het staat op een statief en wordt met een schietlood of optisch lood precies boven een meetpunt geplaatst.

Toepassing

• Uitzetten van een bouwwerk: rooilijnen, haakse hoeken en assen van fundering en kolommen worden vanaf vaste meetpunten uitgezet.
• Controle van verticaliteit: met de kijker langs een gevel, kolom of liftschacht omhoog kijken laat zien of iets te lood staat.
• Wegenbouw en infrastructuur: richtingen en hellingen van wegen, leidingen en kades bepalen.
• Landmeten: driehoeksmeting (triangulatie), waarbij uit gemeten hoeken posities worden berekend.

Theodoliet, waterpasinstrument en totalstation

• Een waterpasinstrument meet alleen hoogteverschillen langs een horizontaal vlak, meestal met een baak.
• Een theodoliet meet hoeken, maar geen afstanden.
• Een totalstation is een elektronische theodoliet met ingebouwde afstandsmeter en geheugen. Op de meeste bouwplaatsen heeft het totalstation de klassieke theodoliet grotendeels vervangen.

Tips

• Controleer voor gebruik of het toestel goed horizontaal staat; een kleine scheefstand geeft op grote afstand een merkbare fout.
• Meet een hoek in beide kijkerstanden (eerste en tweede positie) en neem het gemiddelde. Zo vallen veel instrumentfouten tegen elkaar weg.
• Laat het instrument periodiek kalibreren. Voor maatvoering waar constructieve onderdelen van afhangen schakel je een maatvoerder of landmeter in.

Gerelateerde termen

• Baak
• Waterpas
• Te lood
• Rooilijn

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.