Wat is tras?
Tras is fijngemalen vulkanisch tufsteen dat als toeslag in kalk- of cementmortel wordt gebruikt. Het is een natuurlijk puzzolaan: op zichzelf hardt tras niet uit, maar samen met kalk en water vormt het verbindingen die ook onder water hard worden. Zo maakt tras een gewone kalkmortel hydraulisch en waterbestendig. De belangrijkste bron voor tras in Nederland en Duitsland is de Eifel, met name het gebied rond het Brohltal en het Nettetal; daarom spreekt men ook van Rijnse tras.
Hoe werkt het?
Tras bevat reactief silicium- en aluminiumrijk vulkanisch glas. Dat reageert met de calciumhydroxide uit kalk (of die vrijkomt bij het uitharden van cement) tot calciumsilicaathydraten, dezelfde soort verbindingen die beton sterk maken. Het gevolg:
- de mortel wordt dichter en minder doorlatend voor water;
- vrije kalk wordt gebonden, waardoor er minder kalkuitbloei optreedt;
- de mortel blijft relatief soepel en minder bros dan een zuivere cementmortel.
Toepassing
- Waterwerken: historisch gebruikt voor sluizen, kademuren, bruggen en funderingen die in of bij het water staan.
- Trasraam: de onderste lagen metselwerk van een muur, gemetseld in trasmortel, zodat vocht uit de grond minder ver de muur in trekt.
- Natuursteen: trasmortels en trascement worden gebruikt voor het leggen en voegen van natuursteen, omdat ze minder snel verkleuring en uitbloei geven.
- Restauratie: voor historisch metselwerk waar een te harde cementmortel schade zou geven.
Tips voor de praktijk
- Gebruik bij natuursteen een mortel die de leverancier van de steen aanbeveelt; trasmortel is vaak geschikt, maar niet voor elke steensoort.
- Tras laat de mortel langzamer uitharden dan pure cementmortel. Bescherm vers werk tegen vorst en uitdrogen.
- Werk bij monumenten met een mortel die is afgestemd op de oorspronkelijke samenstelling; laat bij twijfel een mortelanalyse doen.
Gerelateerde termen
- Trasraam
- Puzzolaan
- Hydraulisch
- Kalkmortel
- Sluis
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
