Wat is een travee?
Een travee is het deel van een gebouw of gevel dat tussen twee opeenvolgende steunpunten ligt. Die steunpunten kunnen zuilen, pijlers, kolommen, steunberen of spanten zijn. Omdat ze telkens op gelijke afstand terugkomen, zie je een gebouw als een reeks gelijke vakken naast elkaar: de traveeën. Het woord komt uit het Franse travée, dat teruggaat op het Latijnse trabs, balk.
In kerken en monumenten
- In een kerk is een travee meestal het vak tussen twee pijlers in het schip, met het bijbehorende gewelfveld erboven. Binnen wordt de grens vaak gemarkeerd door een gordelboog, buiten door een steunbeer.
- Een kerkschip wordt daarom vaak beschreven in aantal traveeën: ‘een schip van vijf traveeën’.
- Soms bedoelt men met travee alleen het gewelfvlak tussen twee gordelbogen.
- Bij historische gevels spreekt men ook van traveeën als verticale stroken met vensters boven elkaar. Een bekende variant is de Brugse travee: vensters over meerdere verdiepingen boven elkaar in een ondiepe nis, vaak met een boog bovenin, typisch voor de Vlaamse (neo)renaissance.
- Bij een ritmische travee wisselen smalle en brede vakken of open en gesloten delen elkaar af.
In moderne bouw
In de hedendaagse bouw is een travee meestal de ruimte tussen twee kolommen of spanten, bijvoorbeeld in een hal, parkeergarage of kantoor. De traveemaat of stramienmaat (de afstand tussen de steunpunten) bepaalt:
- de overspanning van liggers en vloeren, en daarmee hun hoogte en kosten;
- hoe vrij je de ruimte kunt indelen, bijvoorbeeld voor parkeervakken of kantoorunits;
- de maatvoering van gevelelementen en kozijnen.
Tip
Bij een verbouwing van een hal of loods is het handig om eerst de traveeën te tellen en de traveemaat op te meten. Nieuwe wanden, deuren en sparingen sluit je het makkelijkst aan op de lijnen van de kolommen.
Gerelateerde termen
- Gewelfveld
- Gordelboog
- Steunbeer
- Schip
- Kolom
- Overspanning
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
