Wat is een triglief?

Een triglief is een rechthoekig, verticaal gegroefd blok in de fries van de Dorische orde. Trigliefen en metopen wisselen elkaar af en vormen samen de kenmerkende Dorische fries. Het woord komt van het Griekse triglyphos: “drievoudig ingesneden”. Volgens de klassieke uitleg, al bij Vitruvius, zijn trigliefen in steen nagebootste balkkoppen van de oudere houten tempelbouw.

Opbouw

• Groeven: een triglief heeft twee volle verticale groeven in het midden en een halve groef aan elke rand. Samen tel je drie verhoogde stroken, en twee halve plus twee hele groeven: daarvandaan de “drie”.
• Regula en guttae: direct onder elke triglief zit op de architraaf een smal lijstje, de regula, met daaronder een rij kleine kegelvormige druppels: de guttae.
• Mutuli: aan de onderzijde van de kroonlijst daarboven zitten plaatjes met guttae, de mutuli, die in ritme met trigliefen en metopen lopen.
• Metopen: de vlakken tussen de trigliefen, glad of met reliëfs.

Plaatsing en het hoekconflict

In de regel staat er een triglief boven elke zuil en een boven het midden van elke tussenruimte. Bij Griekse tempels moet de fries op de hoek echter eindigen met een triglief. Omdat de architraaf dikker is dan de triglief breed is, kan die hoektriglief niet tegelijk recht boven het midden van de hoekzuil staan. Dit heet het Dorische hoekconflict. Griekse bouwmeesters losten het meestal op door de hoekzuilen dichter naar elkaar te zetten (hoekcontractie). De Romeinen plaatsten de triglief gewoon boven de zuil en lieten op de hoek een stukje metope over.

Toepassing

Trigliefen kom je tegen bij Griekse en Romeinse tempels, maar ook in classicistische en neoclassicistische gebouwen: bij poorten, gevels, monumenten en zelfs bij interieurlijsten en schouwen.

Tips voor de praktijk

• Herkennen: zie je een fries met afwisselend gegroefde blokjes en vlakke panelen, dan heb je met de Dorische orde te maken. Ionische en Korinthische friezen hebben geen trigliefen.
• Bij restauratie of nabouw: maat de trigliefen altijd in verhouding tot de zuildiameter en de traveemaat, anders klopt het ritme van fries en zuilen niet meer.

Gerelateerde termen

• Metope
• Dorisch
• Fries
• Architraaf
• Kroonlijst
• Hoofdgestel

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.