Wat zijn trillingen in de bouw?

Een trilling is een snelle heen-en-weergaande beweging van de bodem of een bouwdeel. In de bouw gaat het meestal om trillingen die via de grond van een bron naar omliggende gebouwen lopen en daar schade, hinder of storing kunnen veroorzaken. De grootte van een trilling druk je meestal uit als trillingssnelheid in millimeter per seconde (mm/s). Ook de frequentie (Hz) en de duur tellen mee: een korte klap werkt anders dan langdurig of herhaald trillen.

Bronnen

• Heien van prefab betonpalen of stalen buispalen.
• Damwanden intrillen met een trilblok.
• Verdichten van zand en funderingslagen met trilplaten en trilwalsen.
• Sloop, breken en zwaar transport over het bouwterrein.
• Verkeer en spoor: zware vrachtwagens, trams en treinen, vooral op slappe bodem.

Gevolgen

• Schade aan gebouwen: van haarscheurtjes in pleisterwerk tot scheuren in metselwerk. Oude panden, panden op houten palen of met al bestaande zettingen zijn het gevoeligst. Trillingen kunnen ook losgepakt zand verdichten, wat zetting geeft.
• Hinder voor mensen: voelbare trillingen in huis, rammelende ramen, slecht slapen.
• Storing van apparatuur: microscopen, laboratoriuminstrumenten en precisiemachines.

Richtlijnen

In Nederland wordt de SBR-richtlijn Trillingen gebruikt, in drie delen: deel A (schade aan bouwwerken), deel B (hinder voor personen in gebouwen) en deel C (storing van apparatuur). De richtlijn is geen wet, maar wordt breed toegepast door gemeenten, adviseurs en rechters. De grenswaarden hangen af van type gebouw, frequentie en soort trilling; laat de beoordeling over aan een trillingsadviseur.

Tips voor de praktijk

• Vooropname bij de buren: laat vóór de start een bouwkundige vooropname maken met gedateerde foto’s van bestaande scheuren. Zonder nulsituatie is schade achteraf moeilijk te bewijzen.
• Meten tijdens het werk: plaats trillingsmeters op de meest kwetsbare panden en spreek een signaal- en stopwaarde af.
• Trillingsarm alternatief: kies schroefpalen of geboorde palen in plaats van heien, en damwanden drukken in plaats van trillen.
• Scheurmeters: markeer bestaande scheuren met een datum of plaats een scheurmeter, zodat je ziet of ze groeien.

Gerelateerde termen

• Trillingsonderzoek
• Trilnaald
• Heipaal
• Schroefpaal
• Damwand
• Grondverdichting

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.