Wat is een triomfboog?

Een triomfboog is een monumentale, vrijstaande poort met een of meer doorgangen, gebouwd ter ere van een overwinning of een belangrijk persoon. Het woord heeft daarnaast een tweede, kerkelijke betekenis: de grote boog in een kerk die het schip scheidt van het koor.

De Romeinse erepoort

De triomfboog is een Romeinse uitvinding. Hij bestaat uit zware pijlers met een rondboog, vaak geflankeerd door zuilen, en daarboven een attiek met een inscriptie. Reliëfs tonen de overwinning die werd herdacht. Bekende voorbeelden in Rome:

• Boog van Titus: kort na 81 n.Chr. opgericht, ter herinnering aan keizer Titus en de verovering van Jeruzalem in 70 n.Chr. Eén doorgang.
• Boog van Septimius Severus: ingewijd in 203 n.Chr. op het Forum Romanum, met drie doorgangen.
• Boog van Constantijn: ingewijd in 315 n.Chr., na de overwinning bij de Milvische brug (312). Hergebruikt deels reliëfs van oudere monumenten.

Latere tijden namen het type over. De Arc de Triomphe in Parijs werd in 1806 door Napoleon besteld en in 1836 voltooid; onder de boog ligt sinds 1921 het graf van de Onbekende Soldaat.

De triomfboog in de kerk

In vroegchristelijke, romaanse en gotische kerken heet de boog op de overgang van schip naar koor ook triomfboog. De naam verwijst naar de triomf van Christus. In de boog hangt of staat soms een triomfkruis, een groot kruisbeeld boven de toegang tot het koor.

Tips voor de praktijk

• Kijk naar de opbouw: een boog met één doorgang is het eenvoudige type; drie doorgangen (een grote, twee kleine) is het rijkere type.
• Verwar het niet met een stadspoort: een triomfboog staat los en heeft geen verdedigende functie.
• Bij restauratie van kerken is de triomfboog vaak constructief belangrijk; scheuren erin horen door een specialist beoordeeld te worden.

Gerelateerde termen

• Romeinse bouwkunst
• Rondboog
• Koor
• Schip
• Sluitsteen
• Monument

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.