Wat is een trommel (zuiltrommel)?

Een trommel, of zuiltrommel, is een cilindrisch steenblok dat samen met andere trommels op elkaar gestapeld de schacht van een zuil vormt. Een zuil uit één stuk (een monoliet) is zwaar, moeilijk te vervoeren en breekt snel. Door de schacht op te bouwen uit trommels werd het werk hanteerbaar. In het Engels heet dit een column drum.

Opbouw en verbinding

• Versmalling naar boven: de trommels worden naar boven toe iets smaller. Die versmalling verloopt soms niet recht maar in een lichte bolling, de entasis.
• Zonder mortel: bij Griekse tempels werden de contactvlakken zo bewerkt dat alleen een smalle rand aan de buitenzijde precies vlak was en het midden iets verdiept lag (anathyrosis). Zo sloten de trommels strak op elkaar zonder specie.
• Centrering: in het midden zat vaak een houten blok met een pen (in het Grieks empolion en polos) die de volgende trommel bij het neerlaten op zijn plaats leidde. Zulke verbindingen zijn onder meer van het Parthenon bekend. IJzeren deuvels kwamen pas later voor.
• Cannelures achteraf: de groeven in de schacht werden vaak pas na het stapelen uitgehakt, zodat ze over de naden heen precies doorliepen.

Bij ingestorte tempels, zoals de Zeustempel in Nemea, zie je de trommels nog als losse schijven op de grond liggen.

Andere betekenissen

Een trommel kan ook de cilindrische of veelhoekige muur onder een koepel zijn: de koepeltrommel of tamboer. Daarnaast heet de draaiende rol van een lier een trommel, en “getrommelde” natuursteen is in een draaiende trommel kunstmatig verouderd.

Toepassingen

• Klassieke en classicistische zuilen in natuursteen
• Restauratie en reconstructie van antieke bouwwerken
• Moderne natuurstenen zuilen, die om dezelfde reden vaak uit delen bestaan

Tips voor de praktijk

• Herken een samengestelde zuil aan de horizontale naden; dat is geen schade.
• Laat losse of scheve trommels bij monumenten door een restauratiespecialist beoordelen; zelf injecteren of voegen kan de originele verbinding verstoren.

Gerelateerde termen

• Zuil
• Schacht
• Entasis
• Monoliet
• Koepeltrommel
• Cannelures

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.