Wat is een trumeau?

Een trumeau is een middenpijler of middenstijl die een brede deuropening, meestal een kerkportaal, in twee doorgangen verdeelt en het timpaan daarboven ondersteunt. Het woord komt uit het Frans en heeft in de bouwkunde en het interieur nog twee verwante betekenissen: het muurdeel tussen twee ramen en een spiegel of paneel boven een schouw of tussen twee ramen.

De drie betekenissen

• Middenpijler van een portaal: vooral bij romaanse en gotische kathedralen. De trumeau draagt de latei onder het timpaan en is vaak rijk gebeeldhouwd, bijvoorbeeld met een heiligenbeeld of een beeld van Christus of Maria. Bekende voorbeelden zitten in het noordportaal van de kathedraal van Chartres en het hoofdportaal van de kathedraal Saint-Lazare in Autun.
• Muurdeel tussen twee ramen: in deze betekenis is trumeau een minder gangbaar woord voor een penant of muurdam, het gesloten stuk gevel tussen twee vensters.
• Spiegel of paneel (trumeauspiegel): in het interieur een spiegel of paneel boven de schoorsteenmantel of tussen twee ramen, vaak in een gesneden of beschilderde houten lijst, soms met een schilderstuk erboven. In het Nederlands heet de spiegel tussen twee ramen ook een penantspiegel.

Toepassing

Als bouwelement komt de portaal-trumeau vooral voor in middeleeuwse kerken en in neogotische nabootsingen daarvan. De trumeauspiegel hoort bij klassieke interieurs uit de 18e en 19e eeuw, met name in Franse stijlen, en wordt nog steeds als antiek of reproductie verkocht.

Tips voor de praktijk

• Let op de context: in een bestek of restauratierapport over een kerk gaat het vrijwel altijd om de portaalpijler. In een interieur- of antiekbeschrijving bedoelt men meestal de spiegel.
• Niet zomaar weghalen: een trumeau in een portaal is een dragend onderdeel. Laat bij restauratie of verbreding van de doorgang altijd een constructeur kijken.
• Spiegel ophangen: een trumeauspiegel met houten lijst is zwaar. Bevestig hem aan de muur of schoorsteen met geschikte pluggen en niet alleen op de schoorsteenmantel.

Gerelateerde termen

• Portaal
• Penant
• Archivolt
• Zuil
• Gotiek
• Neogotiek

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.