Wat is een tussenbalkgebint?

Een tussenbalkgebint is een dragende houtconstructie van twee verticale stijlen met een horizontale balk ertussen, die dwars op de lengterichting van het gebouw ligt en in de stijlen eindigt. De balk loopt dus niet door de stijlen heen, maar zit er tussen: vandaar de naam. Je vindt het vooral in historische boerderijen en schuren, waar een reeks gebinten achter elkaar het dak draagt.

Opbouw

• Stijlen: twee staande balken die de belasting naar beneden afvoeren.
• Tussenbalk: de dwarsbalk, met een pen-en-gatverbinding in de stijlen gezet en vastgezet met houten pennen (toognagels). Naast de pen zitten vaak tanden in de stijl, die het draagvlak van de balk vergroten.
• Korbeel (karbeel): een schuine schoor in de hoek tussen stijl en tussenbalk, dwars op de lengterichting. Die maakt het gebint stijf.
• Gebintplaat: de langsbalk die bovenop de stijlen ligt en de gebinten in de lengte met elkaar verbindt. Per stijl wordt die meestal met twee windschoren ondersteund, aan de kopse kanten van de kap met één.
• Poeren: de stijlen staan vaak op gemetselde poeren, zodat het hout niet in vocht staat en wegrot.

Tussenbalk- of ankerbalkgebint?

Het verschil zit in de verbinding van de dwarsbalk. Bij een ankerbalkgebint steekt de balk (of zijn pen) door de stijl heen, zodat je aan de buitenzijde van de stijl het uiteinde ziet. Bij een tussenbalkgebint eindigt de balk in de stijl en is er aan de buitenzijde geen uitstekende balkkop.

Toepassing

• Historische boerderijen, schuren en hallenhuizen.
• Restauratie en reconstructie van monumentale houtconstructies.
• Nieuwbouw in traditionele houtbouw, waar het gebint zichtbaar blijft.

Tips voor de praktijk

• Controleer de pennen: losgetrokken of gebroken toognagels en uitgescheurde gaten wijzen op vervorming van het gebint.
• Let op de stijlvoet: rot zit vaak onderaan, waar de stijl op de poer staat. Een vervangen stijlvoet is een klassieke restauratiemaatregel.
• Korbelen niet weghalen: zonder korbelen verliest het gebint zijn stijfheid. Laat bij verbouwing altijd een constructeur meekijken.

Gerelateerde termen

• Gebint
• Ankerbalkgebint
• Dekbalkgebint
• Gebintplaat
• Karbeel
• Pen-en-gatverbinding
• Poer

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.