Wat is uit het vlak?

Een belasting uit het vlak is een kracht die loodrecht op het grote vlak van een wand, vloer of paneel werkt. De wand wordt dan niet in zijn lengterichting belast, maar naar voren of naar achteren gedrukt of getrokken. De tegenhanger is een belasting in het vlak, die binnen het vlak van de wand blijft.

Voorbeelden

• Wind op een gevel: de wind drukt op de gevel, of zuigt eraan aan de lijzijde.
• Een zonnescherm aan de muur: een uitgerold scherm trekt via de bevestiging aan de bovenkant horizontaal aan het metselwerk.
• Grond tegen een keldermuur of een tuinmuur die grond keert.
• Leunende personen tegen een borstwering.

Waarom uit het vlak kritisch is

Gemetselde wanden zijn vooral geschikt om krachten in hun vlak over te brengen: verticaal (gewicht van vloeren en dak) en horizontaal (schijfwerking voor de stabiliteit). Loodrecht op het vlak zijn ze veel zwakker, omdat metselwerk weinig trek kan opnemen en de wand bij een loodrechte kracht gaat buigen. Hoeveel een muur aankan, hangt onder meer af van:

• de dikte van de wand: een dun buitenblad van een spouwmuur kan weinig hebben;
• de plaats van de kracht: hoog in een vrijstaande of slecht gesteunde wand is ongunstig;
• de bovenbelasting: verticaal gewicht van bovenliggend metselwerk drukt de wand samen en verhoogt de weerstand. Bovenaan een muur, bijvoorbeeld bij een uitbouw, ontbreekt die druk;
• de steunpunten: spouwankers, aansluitende vloeren en dwarswanden houden de wand op zijn plek.

Toepassing

• Constructieve berekening van gevels, borstweringen en vrijstaande muren op wind.
• Ontwerp van bevestigingen voor zonneschermen, luifels, uithangborden en zonnepanelen aan gevels.

Tips en aandachtspunten

• Verdeel de kracht over meerdere steenlagen: gebruik een montageplaat of extra ankers, zodat de trekkracht niet op één steen of één voeg komt.
• Bovenin het metselwerk extra voorzichtig zijn: zonder bovenbelasting trek je een paar lagen stenen er sneller uit dan je denkt.
• Kies het juiste anker: in een spouwmuur draagt meestal alleen het buitenblad; bij zware bevestigingen kan een doorgaande bevestiging naar het binnenblad nodig zijn.
• Grote schermen of oude gevels? Laat een constructeur rekenen; scheuren of uitbuigen zijn waarschuwingssignalen.

Gerelateerde termen

• In het vlak
• Spouwmuur
• Spouwanker
• Geschoord en ongeschoord
• Stabiliteitswand
• Chemisch anker

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.