Wat is een veenboor?

Een veenboor, ook klepgutsboor genoemd, is een handgrondboor met een halfronde, gutsvormige monsterkamer, een massieve punt en een draaibare klep. Hij is gemaakt om monsters te nemen uit slap veen en slib, waar een gewone grondboor het materiaal niet goed vasthoudt. In het Engels heet hij een Russian peat sampler. De boor is zowel boven als onder water te gebruiken, bijvoorbeeld vanaf een vlot of in een sloot.

Werkwijze

1. Indrukken: druk de boor met gesloten kamer recht omlaag tot de gewenste diepte. De massieve punt duwt het veen opzij, zodat er onderweg nauwelijks materiaal in de kamer komt.
2. Draaien: draai de boor een halve slag (180 graden). De snijdende rand van de guts snijdt een halve cilinder veen los, en de klep sluit de kamer af.
3. Optrekken: trek de boor recht omhoog en open de kamer. Het monster ligt nu in de goot, in de juiste volgorde van de lagen.
4. Dieper: verleng met stangen en herhaal per traject.

Een gangbaar model, de veenboor van Royal Eijkelkamp, haalt monsters van 50 cm lang en 52 mm doorsnede op, tot circa 10 meter diepte.

Veenboor of edelmanboor?

De edelmanboor graaft zich met een draaiende boorkop omlaag en mengt de grond daarbij deels. Hij is bedoeld voor vastere grond zoals zand, leem en klei. De veenboor wordt gedrukt in plaats van gedraaid en haalt een weinig verstoord monster op. Daardoor zie je de gelaagdheid, plantenresten en overgangen precies.

Toepassing

• Bepalen van de dikte en opbouw van een veenpakket voor bouw of ophoging.
• Archeologisch en paleo-ecologisch onderzoek, bijvoorbeeld pollenanalyse.
• Onderzoek naar slib en waterbodems.

Tips en aandachtspunten

• Niet forceren: in zand, grind of stevige klei kom je er slecht doorheen. Wissel dan naar een edelmanboor of andere grondboor.
• Diepte noteren: meet en noteer de diepte van elk monster direct, anders raak je de lagen kwijt.
• Recht houden: een scheef gedrukte boor geeft een vertekend profiel.
• Schoonmaken: spoel de kamer na elk monster om versleping tussen lagen te voorkomen.

Gerelateerde termen

• Edelmanboor
• Grondboor
• Bodemonderzoek
• Slib
• Grondsoort
• Handsondering

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.