Wat is vensterbelasting?

Vensterbelasting, ook deuren- en vensterbelasting of raambelasting genoemd, was een directe belasting op de buitendeuren en ramen van een gebouw. De overheid gebruikte het aantal openingen als maatstaf voor welstand. Het grote voordeel voor de fiscus: de controleur hoefde het huis niet in, hij telde de ramen en deuren vanaf de straat.

Nederland

• 1811-1812: ingevoerd bij keizerlijk decreet van 21 oktober 1811, als onderdeel van het Franse belastingstelsel, en van kracht vanaf 1 januari 1812.
• Na 1815: de belasting bleef onder koning Willem I bestaan, ondanks veel verzet.
• 1821: een wet legde vrijstellingen vast, onder meer voor woningen met een lage huurwaarde, fabrieken, schuren, stallen, kerken, scholen en dakvensters.
• 1896: de belasting verdween.

Het bedrag hing onder meer af van de gemeente, het inwonertal en de verdieping. Halverwege de negentiende eeuw sprak men van een “belasting op licht en lucht”, omdat veel mensen in donkere, slecht geventileerde huizen woonden.

Andere landen

• Engeland en Wales: de window tax werd in 1696 ingevoerd onder Willem III en in 1851 afgeschaft.
• Schotland: vanaf 1748, afgeschaft in 1851.
• Ierland: van 1799 tot 1851.
• Frankrijk: de impôt sur les portes et fenêtres gold van 1798 tot 1926.

Invloed op de architectuur

Om belasting te besparen werden ramen dichtgemetseld, soms met behoud van de vorm, of wit gepleisterd. Ook koos men voor minder maar grotere ramen. Zulke dichtgezette vensters zijn in oude gevels nog te herkennen.

Let op: niet elk dicht venster komt door de belasting. Blinde vensters werden ook toegepast voor symmetrie, of omdat er binnen een schoorsteen of trap zit.

Tips voor eigenaren van oude panden

• Bouwhistorie eerst: wil je een dichtgemetseld venster weer openmaken, laat dan eerst uitzoeken wat erachter zit.
• Monument: bij een rijks- of gemeentelijk monument is voor het wijzigen van een gevel meestal een omgevingsvergunning nodig. Overleg vooraf met de gemeente.
• Constructie: controleer of er boven de opening nog een latei of ontlastingsboog zit voordat je metselwerk verwijdert.

Gerelateerde termen

• Blind
• Blinde nis
• Spaarveld
• Ontlastingsboog
• Bouwhistorie
• Monument

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.