Wat is verstenen?

Verstenen betekent letterlijk tot steen worden of met steen bedekken. In de bouw en ruimtelijke ordening wordt het woord in drie betekenissen gebruikt.

1. Tot steen uitharden

Een materiaal dat verandert in een harde, steenachtige stof. Dat kan snel gaan, zoals betonspecie die uithardt tot beton of klei die bij het bakken baksteen wordt. Het kan ook een geologisch proces van miljoenen jaren zijn: klei wordt kleisteen en schalie, zand wordt zandsteen, en hout kan fossiliseren tot versteend hout.

2. Houten gevels vervangen door stenen gevels

In middeleeuwse steden waren veel huizen van hout. Na grote stadsbranden gingen steden vanaf de late middeleeuwen over op stenen gevels, vaak van baksteen. Dat noemt men het verstenen van de stad. Bij sommige oude panden in Nederlandse binnensteden zit achter een stenen voorgevel nog een houten draagconstructie.

3. Bebouwen of bestraten van groen

Tegenwoordig wordt verstenen vooral gebruikt voor het verdwijnen van groen: weilanden die woonwijk worden, parken die plaatsmaken voor gebouwen en tuinen die worden betegeld. Gevolgen van verstening in de stad zijn onder meer:

• Regenwater kan niet in de bodem zakken en belast het riool, met kans op wateroverlast bij hevige buien.
• Stenen en tegels warmen op en houden warmte vast, waardoor het in de stad warmer wordt.
• Minder ruimte voor planten, insecten en vogels.

Tips om je eigen perceel te ontstenen

• Vervang tegels door beplanting of gebruik grastegels of open bestrating op plekken waar je moet kunnen lopen of parkeren.
• Koppel de regenpijp af naar een regenton, infiltratiekrat of wadi, als de bodem en de gemeente dat toelaten. Vraag bij je gemeente na welke regels gelden voor afkoppelen.
• Geveltuin of groendak: ook op een klein oppervlak helpt groen om water vast te houden.
• Kijk naar subsidies: veel gemeenten en waterschappen hebben regelingen voor afkoppelen of vergroenen. De voorwaarden verschillen per gemeente, dus check altijd de actuele regeling.

Gerelateerde termen

• Geveltuin
• Groendak
• Infiltratie eigen tuin
• Klimaatadaptief
• Afzettingsgesteente

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.