Wat is verzanden?

Verzanden heeft in de bouw twee betekenissen. In mortel en beton is het het verloren gaan van de juiste verhouding tussen bindmiddel en vulstof, meestal door ontmenging van de specie. In de waterbouw is het het dichtslibben van een haven, rivier of kanaal met zand.

Verzanden van mortel en beton

Specie bestaat uit een bindmiddel (cement, kalk), zand of grind als vulstof en water. Als die bestanddelen zich van elkaar scheiden, bijvoorbeeld door te lang trillen, te veel water of te snel uitdrogen, klopt de verhouding plaatselijk niet meer. Aan het oppervlak blijft dan te weinig bindmiddel over. Het resultaat is een zwakke, zanderige toplaag die gaat afzanden: de zandkorrels laten los als je eroverheen veegt of wrijft.

Een veelvoorkomende oorzaak is te snelle uitdroging. Het cement heeft water nodig om te verharden (hydratatie). Droogt het oppervlak te snel uit door zon, wind of een zuigende ondergrond, dan hardt de bovenlaag niet goed uit.

Voorkomen in de praktijk

• Nabehandelen: houd vers beton en vers gestorte dekvloeren enkele dagen vochtig of dek ze af met folie, of gebruik een curing compound.
• Niet aanlengen met extra water om de specie makkelijker te verwerken. Meer water geeft meer kans op ontmenging en een zwakkere toplaag.
• Zuigende ondergronden voorbevochtigen of voorbehandelen voordat je mortel of een dekvloer aanbrengt.
• Werk niet in felle zon of harde wind zonder bescherming, en ook niet bij vorst.
• Controleer na verharding: kras met een spijker of sleutel over het oppervlak. Laat het veel zand los, dan is de toplaag te zwak voor tegels, coatings of verf en moet eerst geschuurd of verstevigd worden.

Verzanden in de waterbouw

Rivieren en zee voeren zand en slib aan dat in rustig water bezinkt. Zonder baggeren slibben havens en vaargeulen daardoor langzaam dicht. Een bekend historisch voorbeeld is Brugge: door het verzanden van het Zwin verloor de stad haar directe verbinding met zee.

Gerelateerde termen

• Afzanden
• Specie
• Mortel
• Beton
• Nabehandelen gestort beton
• Dekvloer

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.