Wat is een vidimus?

Een vidimus is een ontwerptekening voor een glas-in-loodraam of een gebrandschilderd glas, die vóór de uitvoering aan de opdrachtgever werd voorgelegd ter goedkeuring. Het woord is Latijn en betekent letterlijk “wij hebben gezien”. Daarmee bevestigde de opdrachtgever dat hij het ontwerp had gezien en goedgekeurd.

Buiten de glaskunst wordt vidimus ook gebruikt voor een gewaarmerkt afschrift van een oorkonde of akte. In de bouwkunst gaat het vrijwel altijd om de glasontwerptekening.

Vidimus en werktekening

Bij het maken van glas-in-lood werden historisch twee soorten tekeningen gebruikt:

• De vidimus: een kleiner, vaak ingekleurd ontwerp dat het beeld, de kleurverdeling en de compositie laat zien. Dit diende vooral voor de opdrachtgever.
• Het karton: de tekening op ware grootte, waarop de glazenier de vorm van ieder glasstuk en het verloop van de loodlijnen uitwerkte. Dit was de werktekening voor de werkplaats.

Bewaarde vidimussen zijn waardevol voor kunsthistorici, omdat ze laten zien hoe een raam oorspronkelijk bedoeld was, ook als het raam zelf verloren is gegaan of later is veranderd.

Toepassing bij restauratie

• Zoek naar oorspronkelijke ontwerpen in archieven van de kerk, het gemeentearchief of musea voordat je een beschadigd raam laat reconstrueren.
• Documenteer zelf: laat bij restauratie of vervanging het bestaande raam op ware grootte vastleggen (foto en tekening van de loodlijnen). Dat is in feite een moderne vidimus voor toekomstige herstellingen.
• Monumentenvergunning: in een rijks- of gemeentelijk monument is voor het vervangen of wezenlijk wijzigen van historische glas-in-loodramen meestal een omgevingsvergunning nodig.

Gerelateerde termen

• Glas-in-lood
• Gebrandschilderd glas
• Maaswerk
• Roosvenster
• Gotiek

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.