Wat is een vierpas?
Een vierpas is een ornament dat bestaat uit vier gelijke cirkelbogen (passen) die naar binnen toe in punten samenkomen. Het resultaat lijkt op een vierbladig klaverblad. Een pas is in het maaswerk een deel van een cirkel; afhankelijk van het aantal spreek je van een driepas, vierpas of veelpas.
Waar zie je een vierpas?
De vierpas is een kenmerkend motief van de gotiek en de neogotiek:
- In maaswerk van kerkvensters, vaak in de top van een spitsboogvenster boven de tracering.
- In borstweringen en balustrades, als doorbroken stenen of houten motief.
- In blinde decoratie: als ingehakt of gemetseld motief op een muurvlak, zonder dat er een opening is.
- In smeedwerk en houtsnijwerk, zoals hekwerken, koorbanken en deurbeslag.
- In de neogotiek van de 19e eeuw is de vierpas veel gebruikt in kerken, maar ook in woonhuizen, poorten en bijgebouwen.
Vierpas tekenen
Een eenvoudige vierpas construeer je zo:
- Teken een vierkant met de gewenste maat.
- Zet op het midden van elke zijde een cirkel met een straal van de halve zijde.
- Gum de delen van de cirkels weg die binnen de andere cirkels vallen. De buitenste boogdelen vormen samen de vierpas.
Toepassing bij restauratie en nieuwbouw
- Natuursteen maaswerk is kwetsbaar door vorst en roestende ijzeren doken. Laat schade beoordelen door een steenhouwer of restauratiearchitect voordat je onderdelen vervangt.
- Kopieer de oorspronkelijke maatvoering: neem bij vervanging een mal van een gaaf exemplaar, zodat de nieuwe vierpas exact aansluit op het bestaande maaswerk.
- Moderne toepassing: een vierpas kan ook als uitgefreesd motief in een houten hek of luik, of uitgelaserd in staalplaat. Laat in buitenhout de onderste rand afschuinen zodat water niet blijft staan.
Gerelateerde termen
- Driepas
- Maaswerk
- Gotiek
- Neogotiek
- Roosvenster
- Rozet
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
