Wat is de vijfde gevel?

De vijfde gevel is het dak van een gebouw, beschouwd als een volwaardige vijfde buitenkant naast de vier gevels. Met de term geven architecten aan dat een dak meer is dan een waterdichte afdekking: het is zichtbaar vanaf hogere gebouwen en vanuit de lucht, en het kan gebruikt worden. De term wordt vooral bij platte daken gebruikt.

Herkomst

Het begrip wordt in Nederland in verband gebracht met architect Robert van ’t Hoff en zijn Villa Henny in Huis ter Heide (gebouwd vanaf 1915), een vroeg voorbeeld van een villa met een betonskelet en een plat dak. De invloed van Frank Lloyd Wright is in dat ontwerp duidelijk te zien. Later maakte Le Corbusier het dakterras tot een van zijn vijf punten van een nieuwe architectuur.

Mogelijke functies van de vijfde gevel

• Dakterras of daktuin voor buitenruimte in de stad.
• Groendak met sedum, kruiden of intensief groen: vertraagt de afvoer van regenwater, verkoelt in de zomer en beschermt de dakbedekking tegen uv.
• Waterberging (retentie) om hoosbuien op te vangen.
• Zonnepanelen en installaties zoals warmtepompen en ventilatie-units.
• Daglicht via lichtkoepels, lichtstraten of daglichtbuizen.

Tips als je het dak als vijfde gevel wilt gebruiken

• Laat eerst de draagkracht controleren. Een verzadigd groendak, een dakterras met tegels of waterberging is veel zwaarder dan een kaal bitumen dak. Laat een constructeur de belasting van de bestaande dakconstructie beoordelen.
• Dakbedekking eerst op orde: leg een groendak of terras alleen op een dakbedekking die nog jaren meegaat en wortelwerend is. Herstel daaronder is duur, omdat alles eraf moet.
• Hekwerk en randbeveiliging: een beloopbaar dak heeft een vaste balustrade nodig; voor een dakterras is vaak een omgevingsvergunning vereist.
• Afschot en afvoer: zorg dat water niet blijft staan en dat noodoverstorten vrij blijven.
• Ontwerp de installaties mee: plaats installaties zo dat ze vanaf straat en hogere buren zo min mogelijk opvallen, of verwerk ze in een omkasting.

Gerelateerde termen

• Gevel
• Groendak
• Dakbedekking
• Lichtstraat
• Lichtkoepel
• Daklicht

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.