Wat is een vloedschuur?

Een vloedschuur is een vrijstaande schuur bij een boerderij die hoger ligt dan de omgeving, bedoeld om het vee droog te stallen wanneer het land door een rivieroverstroming onder water staat. Andere namen zijn waterschuur en vluchtschuur. In normale tijden diende de schuur voor de opslag van hooi of graan, voor jongvee, schapen of de stalling van wagens. Soms werd één vloedschuur door meerdere boeren gebruikt.

Waarom vloedschuren?

Lange tijd vluchtten mens en dier bij hoog water naar natuurlijke hoogten zoals oeverwallen en donken, of naar kunstmatige terpen. Na de bedijking van de rivieren verzandden de rivierbeddingen sneller en kwamen overstromingen vaker en hoger voor. Tegelijk daalde het land door inklinking van veen en het steken van turf. Een aparte, verhoogde schuur gaf dan meer zekerheid dat het vee het overleefde.

Soorten

• Vrijstaand op een ophoging: een schuur op een vluchtheuvel, los van de boerderij. Soms verbond een brug de boerderij met de schuur.
• Op of tegen de dijk: de schuur is vanaf de dijk bereikbaar.
• Waterstal of vloedstal: een verhoogde stal in de boerderij zelf, bereikbaar via een aarden talud. Herkenbaar aan hooggeplaatste mestluiken en stalramen.
• Waterzolder: een versterkt deel van de zolder waar het vee bij hoog water tijdelijk kon staan.

Op slappe veengrond kreeg een vloedschuur vaak alleen een stenen onderbouw, met daarboven houten wanden.

Toepassing

Vloedschuren stonden vooral in de rivierengebieden van Gelderland en Zuid-Holland. In de gemeente West Betuwe zijn meerdere vloedschuren beschermd als rijksmonument, onder meer in Deil, Heesselt, Buurmalsen en Beesd. In de Alblasserwaard zijn door de opkomst van waterstallen en waterzolders nauwelijks nog losstaande vloedschuren bewaard gebleven.

Tips

• Monumentenstatus checken: kijk in het Rijksmonumentenregister of de gemeentelijke monumentenlijst voordat je een oude schuur verbouwt of sloopt.
• Herkennen: let op een schuur die duidelijk hoger ligt dan het erf, of op hoge mestluiken in de stalgevel van een boerderij.
• Herbestemmen: houd bij verbouw de verhoogde ligging en de oorspronkelijke vorm zichtbaar; juist die vertellen het verhaal van de schuur.

Gerelateerde termen

• Terp
• Donk
• Potstal
• Boerderij
• Stalraam
• Schuurberg

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.