Wat is voorgespannen beton?

Voorgespannen beton is beton met wapening waarvan een deel onder trekspanning is gebracht, zodat het beton vooraf op druk wordt gezet. Beton is sterk op druk, maar zwak op trek. Door die drukspanning vooraf aan te brengen, ontstaat onder belasting minder of geen trek in het beton. Het element scheurt minder, buigt minder door en kan slanker worden uitgevoerd of verder overspannen.

Manieren van voorspannen

• Voorgerekt staal: in de fabriek worden staalstrengen in een lange spanbaan onder spanning gezet, waarna het beton eromheen wordt gestort. Na verharding worden de strengen losgelaten en draagt de hechting de spanning over op het beton. Dit is de meest toegepaste vorm, onder meer bij kanaalplaatvloeren, prefab liggers en prefab betonnen heipalen.
• Nagerekt staal met aanhechting: het staal ligt in buizen in het beton en wordt pas na verharding gespannen. Daarna worden de buizen met mortel geïnjecteerd, zodat staal en beton samenwerken. Dit wordt toegepast bij grote werken, zoals bruggen.
• Nagerekt staal zonder aanhechting: het staal ligt in een ingevette mantel en blijft los van het beton.
• Externe voorspanning: de kabels lopen buiten de betondoorsnede, bijvoorbeeld in een kokerbrug.

Door kruip en krimp van het beton en relaxatie van het staal neemt de voorspanning in de loop van de tijd iets af. De constructeur rekent met deze voorspanverliezen.

Toepassing en aandachtspunten

• Voorgespannen elementen zie je vooral in vloeren, liggers, bruggen, heipalen en parkeergarages.
• Boor, zaag of hak nooit zomaar in voorgespannen beton. Raak je een voorspanstreng, dan kan het element een deel van zijn draagkracht verliezen. Vraag bij een sparing in een kanaalplaatvloer eerst de leverancier of een constructeur om de toegestane plaats en maat.
• Brandwerendheid en betondekking op het staal zijn bij voorgespannen elementen extra belangrijk; volg de productgegevens van de fabrikant.

Gerelateerde termen

• Voorspanning
• Gewapend beton
• Wapening
• Betonstaal
• Kanaalplaatvloer
• Kruip
• Heipaal

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.