Wat is een voorschot (gevel)?

Een voorschot is de houten bekleding van het bovenste deel van een gevel, zoals die in de Zaanstreek veel voorkomt. Het woord komt van “voor” (vóór de binnenmuur of het skelet geplaatst) en “beschieten” (bekleden met planken). In de bouw betekent voorschot dus iets anders dan een vooruitbetaling.

Kenmerken

• Het voorschot bekleedt de geveltop, het deel onder de kap.
• Het volgt de bouwstijl van zijn tijd: soms sober met horizontale of verticale delen, soms rijk versierd met krullen, lijsten en voluten.
• Bij Zaanse houten huizen is het voorschot vaak in een opvallende kleur geschilderd en afgezet met witte lijsten.

Een bekend modern voorbeeld is het Inntel Hotel in Zaandam (WAM Architecten), waarvan de gevel is opgebouwd uit gestapelde varianten van Zaanse huisjes, met veel voorschotten.

Toepassing: onderhoud van een houten voorschot

• Inspecteer jaarlijks de onderkant van het voorschot, de aansluitingen op kozijnen en de lijsten. Daar blijft water het langst staan.
• Ventilatie: zorg dat achter de beschieting lucht kan stromen, zodat het hout na regen kan drogen.
• Schilderwerk: houd de verflaag gesloten en herstel kleine scheuren tijdig. Gebruik een verfsysteem dat geschikt is voor buitenhout.
• Vervangen: vervang aangetaste delen met hetzelfde profiel en dezelfde houtsoort. Bij beschermde Zaanse bebouwing moet het nieuwe werk vaak aansluiten bij het oorspronkelijke beeld; vraag de gemeente naar de regels.

Gerelateerde termen

• Beschieten
• Dakbeschot
• Knieschot
• Voorwerkers
• Houtbouw
• Gevelbekleding

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.