Wat is een vorktracering?
Een vorktracering is een vorm van tracering (maaswerk) in een venster met een boog in de top, waarbij de verticale stijlen zich boven de aanzet van de boog in twee of meer armen splitsen. De eenvoudigste vorm is een stijl die zich in een Y-vorm in twee armen splitst: de enkele vork. Bij een dubbele vork splitsen meerdere stijlen zich, zodat een netwerk van kleinere spitsbogen ontstaat. In het Engels heet deze vorm Y-tracery.
Een ander woord voor de vorm is vorkmontant: de montant is de verticale stenen stijl waaruit de tracering is opgebouwd.
Materiaal en functie
Vorktraceringen zijn meestal van natuursteen of baksteen, maar komen ook in metaal voor. Bij sommige kerken is de oorspronkelijke natuurstenen tracering later vervangen door baksteen.
De tracering had twee functies:
- constructief: samen met de windroeden vormde ze een stevig raamwerk voor de vele kleine glasruitjes, vaak glas-in-lood;
- decoratief: de vork geeft het venster een duidelijke, ritmische vorm.
Meestal zijn de spitsboogvormige vensterdelen gelijk van vorm. Soms zijn de buitenste bogen lager, waardoor een ander beeld ontstaat.
Toepassing: herkennen en onderhouden
- Je ziet vorktraceringen vooral in gotische en neogotische kerken en kapellen.
- Bij onderhoud van zulke vensters zijn de aansluiting van het glas-in-lood op het steenwerk en de staat van de ijzeren windroeden belangrijke aandachtspunten: roestend ijzer zet uit en kan natuursteen laten scheuren.
- Herstel van tracering bij een monument gebeurt in overleg met de monumentenadviseur, met passende steensoort en mortel.
Gerelateerde termen
- Maaswerk
- Spitsboog
- Gotiek
- Glas-in-lood
- Monument
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
