Wat is wagenschot?
Wagenschot is kwartiers gezaagd eikenhout: planken die zo uit de stam zijn gezaagd dat de jaarringen ongeveer haaks op het plankoppervlak staan. Historisch ging het vooral om langzaam gegroeid eiken uit het Oostzeegebied, dat via de Hanzesteden naar de Nederlanden werd verscheept. Met “wagenschot” wordt soms ook het beschot of de lambrisering bedoeld die van dit hout is gemaakt.
Waarom kwartiers gezaagd eiken?
- Vormvast: kwartiers gezaagd hout krimpt en zwelt in de breedte veel minder dan dosse (tangentiaal) gezaagd hout en trekt nauwelijks hol of bol.
- Fijne nerf: langzaam gegroeid eiken heeft smalle jaarringen en is daardoor gelijkmatig en goed te bewerken.
- Spiegels: de houtstralen worden als glanzende vlekken (“spiegels”) zichtbaar, wat het typische uiterlijk van wagenschot geeft.
Toepassing
Wagenschot werd gebruikt voor lambriseringen, betimmeringen, kasten, deuren, preekstoelen en als drager voor paneelschilderingen. Bij onderzoek aan historische interieurs en panelen wordt de herkomst van het eiken vaak met dendrochronologie (jaarringonderzoek) bepaald.
Tips bij restauratie
- Herken het hout: rechte, dicht opeen liggende jaarringen op de kopse kant en spiegels op het vlak wijzen op kwartiers gezaagd eiken.
- Vervang gelijk met gelijk: gebruik voor reparaties kwartiers gezaagd eiken met een vergelijkbare groeisnelheid; dosse gezaagd hout werkt anders en kan scheuren of naden veroorzaken.
- Laat het hout acclimatiseren in de ruimte waar het wordt toegepast, voordat je het verwerkt.
- Vermijd zware schuurbeurten: de bovenste laag met patina is moeilijk terug te krijgen. Reinig liever voorzichtig en werk bij met was of olie die past bij de bestaande afwerking.
- Fixeer panelen niet star: panelen in een stijl-en-regelwerk moeten kunnen werken in hun sponning.
Gerelateerde termen
- Kwartiers gezaagd
- Lambrisering
- Spinthout
- Houtsoorten
- Paneel
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
