Wat is een wervel?
Een wervel is een draaibaar schijfje, plaatje of haakje waarmee een raam, deur of hor wordt vastgezet. Het is een van de eenvoudigste sluitingen: het onderdeel zit met één schroef of pen vast en draait over de rand van het beweegbare deel heen. Ook het meestal ijzeren uitsteeksel in de gevel waarmee een openstaand vensterluik wordt vastgezet heet een wervel (luikwervel).
Inhoudsopgave
Soorten
- Draaiwervel: een plat schijfje of langwerpig plaatje van hout, messing of staal dat over de rand van een raampje, kastdeur of hor draait.
- Luikwervel: een draaibaar ijzeren plaatje of haakje in het metselwerk, soms sierlijk gesmeed, dat een openstaand luik tegen de gevel houdt zodat het niet gaat klapperen.
Toepassing
- Hor- en vliegenramen die in een sponning worden geklemd.
- Kleine draairamen, luikjes in kasten, meterkastdeurtjes en kruipluiken.
- Openstaande vensterluiken aan historische gevels.
- Tijdelijke sluitingen in schuren, kippenhokken en tuinhuisjes.
Tips
- Niet als inbraakbeveiliging: een wervel houdt iets dicht, maar biedt geen weerstand tegen inbraak. Voor bereikbare ramen en deuren is gecertificeerd hang- en sluitwerk nodig.
- Juiste hoogte: monteer de wervel zo dat hij net over de rand draait met een beetje klemming. Te los geeft rammelen, te strak beschadigt de verf.
- Roestvrij buiten: gebruik buiten messing, rvs of verzinkt staal en een rvs schroef, anders roest hij vast.
- Luikwervels in monumenten: oude smeedijzeren wervels hebben vaak monumentale waarde. Ontroest en conserveer ze liever dan ze te vervangen.
- Twee wervels: een hor of luikje dat aan één kant werkt, blijft vlakker liggen met twee wervels dan met één.
Gerelateerde termen
- Luikwervel
- Luik
- Espagnolet
- Anti-inbraak hang- en sluitwerk
- Monument
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
