Wat is een westelijke toren (westtoren)?
Een westelijke toren, ook westtoren genoemd, is een kerktoren die aan de westzijde van een kerk staat. De term wordt vooral gebruikt bij middeleeuwse kerken. De westtoren kan los van het schip staan, ertegen gebouwd zijn of deel uitmaken van een groter westwerk.
Waarom aan de westkant?
Traditionele kerken zijn meestal ‘georiënteerd’: het koor met het altaar ligt aan de oostkant, in de richting van de opkomende zon. De hoofdingang ligt dan tegenover het koor, aan de westkant. Een toren boven of naast die ingang markeert de toegang en is van ver te zien. Bij veel dorps- en stadskerken in Nederland staat de toren daarom aan de westzijde.
Verschijningsvormen
- Enkele westtoren: één toren in de as van het schip, vaak met de hoofdingang onderin. Komt veel voor bij parochiekerken.
- Dubbele westtorens: twee torens die samen de westgevel vormen, vooral bij grote kerken en kathedralen.
- Westwerk: een breed, meerverdiepingen tellend westelijk bouwdeel met één of meer torens, vooral uit de Karolingische en Romaanse periode.
- Losse toren: soms staat de toren helemaal vrij van de kerk, bijvoorbeeld als de kerk later is afgebroken of herbouwd.
Functie
- Klokken- en uurwerktoren.
- Herkenningspunt en symbool van het dorp of de stad.
- Vroeger soms ook uitkijkpost of toevluchtsoord.
Aandachtspunten bij onderhoud en herbestemming
- Inspectie op hoogte: torens staan bloot aan wind en regen. Laat voegwerk, galmgaten, spits en loodwerk periodiek inspecteren.
- Trillingen van klokken: luiden van zware klokken belast het metselwerk en de klokkenstoel. Scheuren bij galmgaten kunnen daarop wijzen.
- Eigendom: in Nederland is een kerktoren soms van de burgerlijke gemeente en de kerk van het kerkgenootschap. Check dit bij verkoop of herbestemming.
- Monumentenstatus: veel westtorens zijn rijksmonument. Voor ingrepen is dan vaak een vergunning nodig.
Gerelateerde termen
- Torenvenster
- Kruistoren
- Ingesnoerde torenspits
- Basiliek
- Romaans
- Monument
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
