Wat is een windroede?
Een windroede is een ronde of rechthoekige staaf, meestal van ijzer of staal, die een paneel glas-in-lood (of een paneel van dalle de verre, dik gegoten glas in beton of hars) aan de binnen- of buitenzijde van het raam steunt tegen winddruk. Lood is zacht en buigt onder belasting door. Zonder windroeden gaat een glas-in-loodpaneel na verloop van tijd bol of hol staan, en kunnen ruitjes uit de loodstrips springen.
Werking en bevestiging
- De windroede ligt horizontaal (soms ook verticaal) over het paneel en is met de uiteinden in het kozijn, de neggen of het metselwerk verankerd.
- Het paneel wordt aan de roede vastgezet met binddraadjes: koperdraadjes die op de loodstrip worden gesoldeerd en om de roede worden gedraaid.
- De afstand tussen roeden hangt af van de paneelgrootte en de blootstelling aan wind. Hoe groter en hoger het raam, hoe meer roeden.
- Bij grote kerkramen vormen windroeden samen met stijlen en dwarsregels soms een heel ijzeren raamwerk.
Veelvoorkomende schade
- Roest: een roestende windroede zet uit. Waar hij in de steen zit, kan dat het natuursteen of metselwerk laten scheuren.
- Losse binddraadjes: het paneel hangt dan niet meer aan de roede en gaat uitbuiken.
- Bol staande panelen: een teken dat roeden ontbreken, te ver uit elkaar zitten of los zijn.
Tips voor herstel
- Roest behandelen: ontroest de roeden en zet ze in de verf, of vervang ze door roestvaststalen of verzinkte exemplaren.
- Inkassing vrijhouden: zorg dat de uiteinden in het metselwerk niet in vocht staan. Vul de inkassing met een geschikte, niet te harde mortel of kit.
- Panelen met uitbuiking: kleine uitbuiking kan soms worden teruggedrukt; ernstig vervormde panelen moeten door een glazenier worden opnieuw gelood.
- Achterzetbeglazing: bij kerkramen wordt vaak een beschermende buitenbeglazing geplaatst. Zorg dan voor ventilatie van de spouw, anders ontstaat condens die lood en roeden aantast.
- Monumenten: bij monumenten is herstel vaak vergunningplichtig. Laat het werk door een gespecialiseerde glazenier uitvoeren.
Gerelateerde termen
- Glas-in-lood
- Gebrandschilderd glas
- Glas-in-lood voorbeelden
- Roede
- Glasbeslag
- Restauratie
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
