Wat is een ziggurat?

Een ziggurat (ook ziggoerat, of tempeltoren) is een massief, getrapt bouwwerk uit het oude Mesopotamië, opgebouwd uit terrassen die naar boven steeds kleiner worden. Op het hoogste terras stond vermoedelijk een kleine tempel. Ziggurats werden gebouwd door onder meer de Soemeriërs, Babyloniërs, Assyriërs en Elamieten, in het gebied van het huidige Irak, Iran en Syrië.

Bouwwijze

• Kern van ongebakken leem: de massieve kern bestond meestal uit in de zon gedroogde leemstenen.
• Mantel van gebakken baksteen: de buitenkant werd bekleed met gebakken baksteen, vaak gemetseld in bitumen. Die harde schil beschermde de kern tegen regen en erosie.
• Getrapte opbouw: elk terras springt terug ten opzichte van het terras eronder. Lange trappen of hellingen leidden naar boven.
• Gelede gevels: de schuin aflopende muren werden geleed met nissen en uitstekende delen, wat schaduwwerking gaf.

Een ziggurat had geen inwendige kamers zoals een Egyptische piramide. Het was geen graf, maar een religieus bouwwerk in het hart van de stad.

Bekende voorbeelden

• Ziggurat van Ur (Irak): gebouwd rond 2100 v.Chr. en gedeeltelijk gereconstrueerd. Het is een van de best bewaarde voorbeelden.
• Chogha Zanbil (Iran): gebouwd rond 1250 v.Chr. en opgenomen op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.
• Etemenanki in Babylon: de grote ziggurat die vaak in verband wordt gebracht met het verhaal van de Toren van Babel. Er is vrijwel niets van over.

Toepassing

De vorm van de ziggurat heeft latere architecten geïnspireerd. Getrapte, terugspringende bouwmassa’s zie je terug in art-deco-wolkenkrabbers en in terrasgebouwen. Wie bij een gebouw spreekt van een “ziggurat-vorm”, bedoelt meestal zo’n opbouw met naar boven toe kleinere lagen.

Gerelateerde termen

• Mastaba
• Terp
• Piramidedak
• Risaliet
• Baksteen

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.