Zelf asbest verwijderen: mag het, en hoe doe je het veilig?

Kort antwoord vooraf: ja, je mag als particulier soms zelf asbest verwijderen, maar alleen onder strenge voorwaarden. Het gaat om maximaal 35 m2 hechtgebonden asbest van je eigen woning of bijgebouw, zoals geschroefde golfplaten of niet-gelijmde vloertegels, in goede staat, die je in zijn geheel weghaalt zonder breken, zagen of boren. Je moet het vooraf melden bij je gemeente (die melding is meestal gratis) en je moet het veilig verpakken en naar de milieustraat brengen.

Alles daarbuiten, dus meer dan 35 m2, verweerde of gebroken platen, dakleien, gespijkerd of gelijmd materiaal, alles binnenshuis en al het niet-hechtgebonden asbest, moet je door een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf laten doen. Punt.

Twijfel je ook maar een klein beetje over je situatie? Bel dan je gemeente of het asbestloket van je gemeente. Bij dit onderwerp is voorzichtig zijn geen zwakte, maar verstand.

Hieronder leg ik het rustig en compleet uit. Wat mag wel, wat mag niet, hoe herken je het verschil, en hoe pak je het stap voor stap veilig aan.

Waarom is asbest eigenlijk zo gevaarlijk?

Even eerlijk, want dit is de reden dat al die regels bestaan.

Asbest zelf is niet het probleem zolang het heel is en met rust wordt gelaten. Het gevaar zit in de losse vezels. Zaag, breek of boor je in asbest, of gebruik je een hogedrukreiniger, dan komen er piepkleine vezels vrij die je niet ziet en niet ruikt.

Adem je die vezels in, dan kunnen ze diep in je longen blijven zitten. Volgens de Rijksoverheid kan dat op termijn ernstige longziektes en kanker veroorzaken, soms pas tientallen jaren later. Daarom is asbest in Nederland sinds 1994 verboden.

Dus onthoud dit als niets anders blijft hangen: het gaat er niet om of je stof ziet. Het gaat erom dat je het materiaal niet beschadigt en dat je jezelf goed beschermt.

Heb ik überhaupt asbest in huis?

Woont je woning of schuur van vóór 1994? Dan is de kans reëel dat er asbest in zit. Volgens Milieu Centraal is asbest verwerkt in heel veel bouwmaterialen van vóór die tijd.

Denk aan golfplaten op schuurdaken, vlakke gevelplaten, standleidingen, oude vloertegels, bloembakken en soms zelfs achter kachels of in cv-ruimtes.

Maar let op: asbest herkennen is lastig, geeft Milieu Centraal zelf toe. Je kunt het niet met zekerheid aan het oog zien. Twijfel je of iets asbest is? Dan zijn er twee veilige routes:

1. Laat een monster onderzoeken door een gecertificeerd laboratorium.
2. Laat een asbestinventarisatie doen door een gecertificeerd bedrijf. Dat rapport laat zien wat er zit, waar, en of het veilig kan blijven zitten of weg moet. Zo’n inventarisatierapport is doorgaans drie jaar geldig.

Voor de zekerheid: gecertificeerde bedrijven vind je via Ascert.nl, de officiële registerbeheerder.

Hechtgebonden of niet-hechtgebonden: dit is het belangrijkste onderscheid

Dit is het stuk dat je echt moet snappen, want hier hangt alles van af.

Hechtgebonden asbest betekent dat de vezels stevig vastzitten in het bindmiddel, bijvoorbeeld in cement. Denk aan asbestcement golfplaten, vlakke gevelplaten en veel oude vloertegels. Zolang dit materiaal heel is, geeft het nauwelijks vezels af. Dit is het type dat een particulier onder voorwaarden zelf mag verwijderen.

Niet-hechtgebonden asbest (ook wel losgebonden) betekent dat de vezels los in het materiaal zitten en er makkelijk uit komen. Denk aan spuitasbest, asbestkarton, brandwerend board en sommige isolatiematerialen. Dit is levensgevaarlijk om zelf aan te raken.

Voor niet-hechtgebonden asbest geldt zonder uitzondering: nooit zelf doen. Altijd een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf. Ook al is het maar een klein stukje.

Weet je niet zeker welk type je hebt? Ga er dan vanuit dat je het niet zelf mag doen en vraag advies. Bij twijfel altijd de veilige kant kiezen.

Wanneer mag ik zelf asbest verwijderen?

Nu de kern. Volgens de Rijksoverheid en het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) mag je als particulier zelf asbest verwijderen als je aan álle onderstaande voorwaarden voldoet. Niet aan de meeste. Aan allemaal.

Hieronder de voorwaarden op een rij. Komt ie:

1. Maximaal 35 m2 asbesthoudend materiaal. Dit is de wettelijke bovengrens voor particulieren. Zit je erboven, dan mag je het niet zelf doen.
2. Alleen hechtgebonden materiaal in goede staat. Geschroefde golf- of gevelplaten, of niet-gelijmde vloertegels en vloerbedekking. Het materiaal mag niet verweerd, beschadigd of gebroken zijn.
3. Geschroefd bevestigd, niet gespijkerd, gelijmd of geniet. Geschroefd kun je losdraaien zonder het materiaal te beschadigen. Gespijkerd of gelijmd breekt bijna altijd, en dan komen er vezels vrij.
4. In zijn geheel verwijderen. Je haalt de hele plaat of tegel eraf. Niet breken, niet zagen, niet boren.
5. Het gaat om je eigen woning of bijgebouw. Geen huurwoning (dat regelt de verhuurder) en geen bedrijfspand.
6. Je doet het echt zelf. Je mag er geen aannemer, klusbedrijf of buurman voor inhuren of betalen. Doe je dat wel, dan moet het een gecertificeerd bedrijf zijn.
7. Je hebt het vooraf gemeld bij de gemeente. Daarover hieronder meer.

Voldoe je aan alles? Dan mag je aan de slag, mits je het veilig doet. Voldoe je aan één punt niet? Dan is het een klus voor een gecertificeerd bedrijf.

Wanneer moet het altijd door een gecertificeerd bedrijf?

Om misverstanden te voorkomen, hier de situaties waarin je het echt niet zelf mag doen. Dan is een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf verplicht:

Volgens de Nederlandse Arbeidsinspectie mag asbest in risicoklasse 2 en 2A uitsluitend worden verwijderd door een bedrijf met het wettelijke asbestverwijderingscertificaat. Dat is geen advies, dat is verplicht.

Ja, een gecertificeerd bedrijf kost geld. Maar het bespaart je een gezondheidsrisico, een mogelijke boete en een hoop gedoe. Soms is er ook subsidie of een regeling via je gemeente of provincie, dus vraag daar altijd even naar.

De melding bij de gemeente: verplicht en meestal gratis

Ook als je zelf mag en gaat verwijderen, moet je het vooraf melden. Dit heet een sloopmelding en die doe je via het Omgevingsloket (omgevingswet.overheid.nl). Deze melding is bij de meeste gemeenten gratis.

Waarom moet dit? De gemeente wil weten wat je gaat doen, kan controleren of het veilig kan, en je hebt het meldingsbewijs vaak nodig om het asbest bij de milieustraat in te leveren.

Let op de termijnen, want die zijn wettelijk:

• De sloopmelding doe je minimaal 5 werkdagen (een week) van tevoren. Begin dus niet impulsief op een zaterdagochtend.
• Daarna doe je een startmelding, minimaal 2 werkdagen voor je begint.
• En na afloop een eindmelding, meestal op de eerste werkdag nadat je klaar bent.

De precieze invulling verschilt soms per gemeente. Kijk daarom altijd even op de site van je eigen gemeente, of bel ze. Zij hebben ook een asbestloket dat je verder helpt.

Veilig werken: dit trek je aan en dit doe je wel en niet

Ga je zelf aan de slag met die 35 m2 geschroefde golfplaten? Dan doe je het goed of je doet het niet. Halve maatregelen bestaan niet bij asbest.

Wat je aantrekt (persoonlijke bescherming):

• Een goed stofmasker type FFP3 of P3. Een gewoon papieren mondkapje of FFP2 is niet genoeg.
• Een wegwerpoverall (type 5), die je na afloop weggooit.
• Handschoenen, wegwerpbaar.
• Een veiligheidsbril.

Wat je wél doet:

• Maak het materiaal eerst goed nat met water met een beetje afwasmiddel. Nat asbest geeft veel minder vezels af. Dit is misschien wel de belangrijkste veiligheidsstap.
• Draai de schroeven rustig los en haal elke plaat in zijn geheel eraf.
• Leg de platen voorzichtig neer, niet gooien of stapelen met kracht.
• Werk op een rustige, windstille dag en houd anderen (kinderen, huisdieren) op afstand.

Wat je nooit doet:

• Niet breken, zagen, boren of schuren. Nooit.
• Geen hogedrukreiniger op asbest. Die blaast vezels alle kanten op.
• Niet vegen met een gewone bezem of stofzuiger, want dan wervel je vezels op.
• Niet je overall mee naar binnen nemen of in de was gooien. Weggooien bij het asbest.

Verpakken: dubbel, dicht en gelabeld

Losgehaald asbest laat je niet zomaar liggen. Je verpakt het meteen goed, en dat verpakken doe je thuis, niet op de milieustraat.

Zo doe je het volgens Milieu Centraal en de meeste gemeenten:

• Verpak het dubbel in stevig, luchtdicht folie of speciale asbestzakken van minimaal 0,2 mm dik.
• Plak de naden goed dicht met tape.
• Zorg dat het materiaal nat blijft bij het inpakken.
• Label de verpakking duidelijk als asbest.

Handig om te weten: die speciale asbestfolie of zakken kun je bij veel milieustraten gratis ophalen als je je meldingsbewijs (acceptatiebewijs) laat zien. Vraag dat vooraf even na bij je gemeente.

Afvoeren naar de milieustraat: gratis tot een maximum

Asbest mag absoluut niet bij het gewone huisvuil of in de container. En het ergens dumpen is illegaal en strafbaar. Gemeenten kunnen daar flinke boetes en dwangsommen voor opleggen. Dus doe het netjes.

Zo gaat het afvoeren:

1. Meld het vooraf aan bij je gemeente (vaak dezelfde melding als je sloopmelding). Je krijgt een acceptatiebewijs.
2. Breng het verpakte asbest naar de milieustraat van je gemeente. Neem je meldingsbewijs mee.
3. Bij veel gemeenten kun je asbest gratis inleveren tot een bepaald maximum, bijvoorbeeld tot 35 m2 per adres. De exacte hoeveelheid en of het gratis is, verschilt per gemeente.

Omdat dit echt per gemeente verschilt (de ene rekent op vierkante meters, de andere op kilo’s, de een is gratis, de ander niet), is het advies simpel: check de site van je eigen milieustraat of bel ze even vóór je komt. Kom nooit onaangekondigd met een aanhanger vol asbest aanzetten.

Veelgemaakte fouten (die je makkelijk voorkomt)

De meeste ellende komt door een handvol dingen. Kijk even wat je herkent:

• Zonder melding beginnen. Verplicht, meestal gratis, en je hebt het bewijs nodig voor de milieustraat. Gewoon doen.
• Denken dat een FFP2-mondkapje voldoende is. Dat is het niet. Alleen FFP3 of P3.
• Droog aan de slag gaan. Nat maken halveert het risico. Sla die stap niet over.
• Een plaat forceren die vastzit of verweerd is. Zodra het breekt of verweerd is, is het geen zelf-klus meer.
• Hogedrukreiniger pakken om een dak schoon te spuiten. Dit is een van de gevaarlijkste dingen die je kunt doen met asbest.
• Asbest bij het bouwafval of in de container gooien. Illegaal, strafbaar en asociaal richting de mensen die het moeten opruimen.
• Twijfelen en tóch doorgaan. Bij twijfel bel je je gemeente of het asbestloket. Altijd.

Wat kost het als je het laat doen?

Soms is zelf doen gewoon niet toegestaan of niet verstandig. Dan komt er een gecertificeerd bedrijf. Eerlijke bandbreedtes, want de prijs hangt af van hoeveelheid, bereikbaarheid en type asbest:

Dit zijn richtbedragen om een gevoel te krijgen, geen offerte. Vraag altijd meerdere offertes op en informeer bij je gemeente of provincie naar subsidies of regelingen, want die zijn er soms.

Veelgestelde vragen

Mag ik zelf mijn asbest golfplaten van het schuurdak halen?
Ja, als het gaat om maximaal 35 m2 hechtgebonden golfplaten die geschroefd zijn, in goede staat (niet verweerd of gebroken), van je eigen woning of bijgebouw, en je ze in zijn geheel verwijdert zonder breken of zagen. Meld het vooraf bij je gemeente. Voldoe je hier niet aan, dan moet een gecertificeerd bedrijf het doen.

Hoeveel asbest mag ik als particulier zelf verwijderen?
Maximaal 35 m2 asbesthoudend materiaal, volgens de Rijksoverheid en het IPLO. Zit je erboven, of gaat het om verweerd, gebroken, gespijkerd, gelijmd of niet-hechtgebonden materiaal? Dan mag je het niet zelf doen.

Moet ik het melden en kost dat geld?
Ja, melden is verplicht via het Omgevingsloket, minimaal 5 werkdagen vooraf. Bij de meeste gemeenten is die melding gratis. Je hebt het meldingsbewijs vaak ook nodig om het asbest bij de milieustraat in te leveren.

Welk masker heb ik nodig?
Een stofmasker type FFP3 of P3. Een gewoon mondkapje of FFP2 beschermt onvoldoende tegen asbestvezels. Combineer het met een wegwerpoverall, handschoenen en een veiligheidsbril.

Hoe voer ik het asbest af?
Nat maken, dubbel verpakken in luchtdicht folie van minimaal 0,2 mm, naden dichtplakken, labelen als asbest, en na aanmelding naar de milieustraat brengen. Nooit bij het gewone afval, nooit dumpen. Dat is strafbaar.

Ik weet niet zeker of het asbest is of welk type. Wat nu?
Ga er dan vanuit dat je het niet zelf mag doen. Laat een monster onderzoeken of een asbestinventarisatie doen door een gecertificeerd bedrijf, en bel bij twijfel je gemeente of het asbestloket van je gemeente. Bij asbest kies je altijd de veilige route.

Is dat oude asbestdak straks weg en heb je een kale schuur of een leeg stuk tuin? Dan begint het leuke deel: iets moois nieuws bouwen. Een frisse schuur, een overkapping of een tuinhuis, precies zoals jij het wilt.

Doe jezelf een plezier en begin met een goed plan. Op fredsbouwtekeningen.nl vind je kant-en-klare bouwtekeningen met materiaallijst en stap-voor-stap uitleg, zodat je na de sloop meteen goed verder kunt. Kijk even hier.

Groeten van Fred Schouten, Klusser en Doe-Het-Zelver in hart en nieren.