Big Green Egg tafel maken: maten, constructie en veiligheid

Een Big Green Egg tafel maken draait om drie dingen: de juiste gatmaat, een onderstel dat het gewicht draagt, en lucht en afstand rondom de keramiek. Een Large weegt 73 kilo, een XLarge 99 kilo en een 2XL zelfs 170 kilo. Reken daar het gewicht van de tafel zelf bij op, en je begrijpt waarom een tafeltje in elkaar gezet met vier schroeven per hoek geen goed idee is.

En dan het punt waar het bij zelfbouw echt misgaat: de onderkant van een kamado wordt heet. Big Green Egg zelf is er duidelijk over. Zet een Egg nooit rechtstreeks op een houten blad of vlak bij brandbaar materiaal, want er komt behoorlijk wat warmte vrij aan de onderkant van de keramische bodem en dat kan brand veroorzaken. Er hoort een Table Nest of een vergelijkbaar metalen onderstel onder, zodat er lucht onder de Egg door kan stromen, eventueel in combinatie met een tegel.

Hieronder staat het complete bouwplan: welke maat gat je nodig hebt per model, hoe je het onderstel opbouwt zodat het echt draagt, welk hout je kiest en wat je beter laat liggen, hoe je de opening hittebestendig maakt, welke wielen je nodig hebt, hoe je de indeling slim maakt, wat het kost en welke fouten je moet vermijden.

Eerst je model en maten op een rij

De Europese modellen van Big Green Egg, met roosterdiameter en gewicht:

Die gewichten zijn de basis van je constructie. Reken bij het ontwerpen niet met het gewicht van de Egg alleen, maar met het gewicht van de Egg plus houtskool plus een volle plaatsetter plus het vlees plus iemand die per ongeluk op de tafelrand leunt. Voor een Large-tafel wil je een constructie die makkelijk 150 kilo aankan, voor een XLarge tafel eerder 200 kilo.

Belangrijk voor kamado’s van andere merken: de maten hierboven gelden voor Big Green Egg. Kamado Joe, Monolith, Grill Guru en de rest hebben eigen maten en eigen buitendiameters. De aanpak in dit artikel is hetzelfde, alleen je gatmaat en gewichten haal je bij je eigen merk.

De gatmaat: meten, niet gokken

Dit is de maat waar je maar één kans voor hebt. Zaag je te klein, dan past je Egg niet en zaag je bij (kan). Zaag je te groot, dan valt je Egg te diep en heb je een nieuw blad nodig.

Zo bepaal je hem goed:

1. Meet de breedste plek van je Egg. Dat is meestal ter hoogte van de metalen band waar het deksel scharniert, niet de bodem. Meet twee keer, op twee plekken, want keramiek is handwerk en er zit spreiding tussen exemplaren.
2. Ga je een Table Nest gebruiken? (Doe dat.) Meet dan de buitendiameter van het nest en werk daarmee, want dat is wat er in of op de opening komt.
3. Tel speling op. Reken 1 tot 2 centimeter extra rondom, dus 2 tot 4 centimeter op de diameter. Je wilt de Egg erin kunnen zetten zonder te klemmen, en je wilt met een doek langs de rand kunnen.

Indicatie van wat mensen in de praktijk aanhouden: voor een Large ligt de opening rond de 53 tot 55 centimeter en voor een XLarge rond de 66 tot 68 centimeter. Gebruik die getallen om te controleren of je meting ongeveer klopt, niet om blind op te zagen. Meet je eigen Egg.

Hoe diep zakt hij weg? Dat bepaal je zelf met de hoogte van de draagconstructie eronder. Twee praktische richtlijnen:

• Zorg dat de onderste luchtschuif (de draft door onderin) altijd volledig vrij en bereikbaar blijft. Zit die deels achter je tafelblad, dan kun je je temperatuur niet meer regelen en dan is de hele tafel waardeloos.
• Zet de Egg zo hoog dat het rooster ergens tussen 85 en 100 centimeter boven de grond komt. Dan werk je rechtop in plaats van gebogen.

Het onderstel: hier draagt het op

De grootste fout bij zelfgebouwde kamado-tafels: het gewicht van de Egg op het tafelblad laten rusten. Dat blad gaat doorbuigen, de opening wordt scheef en op een dag zakt hij door.

De regel: de Egg rust op zijn eigen draagraam, niet op het blad. Bouw een apart frame direct onder de opening, dat zijn belasting rechtstreeks naar de poten en naar de vloer voert.

Zo doe je dat:

• Maak een raamwerk van minimaal 45 x 95 millimeter (bij een Medium of MiniMax) of 45 x 145 millimeter (bij een Large en groter), of gebruik douglas balken van 70 x 70 millimeter of zwaarder.
• Zet dat raam vast tussen de poten met stevige verbindingen: pen-en-gat, deuvels met lijm, of ingelaten verbindingen die op afschuiving werken. Alleen schroeven door de kop is niet genoeg, want dan hangt alles aan uittrekkracht.
• Zet er kruisbanden of een schot in tegen zwaaien. Een tafel die op vier poten staat zonder verstijving in de lengterichting gaat rammelen zodra je hem verrijdt.
• Zorg dat de poten recht onder het draagraam staan, niet ernaast.

Praktische controle: ga voordat je de Egg erin zet zelf op het draagraam staan. Beweegt er iets, kraakt er iets, of veert het? Dan moet er meer verstijving in. Jij weegt waarschijnlijk ongeveer net zoveel als de Egg.

Hitte en veiligheid: het deel dat je niet mag overslaan

Big Green Egg schrijft het zelf voor en het is de belangrijkste regel van dit hele artikel.

Zet de Egg nooit rechtstreeks op hout of vlak bij brandbaar materiaal. De onderkant van de keramische bodem wordt heet, en die warmte moet ergens heen.

Wat je wel doet:

1. Gebruik een Table Nest (het metalen onderstel van Big Green Egg voor inbouw in een tafel of buitenkeuken) of een vergelijkbaar metalen frame. Dat houdt de Egg vrij van het hout en laat warme lucht eronder wegstromen. Dit is ook de reden dat je zo’n nest niet moet vervangen door een paar houten klosjes: dan sluit je de warmte juist in.
2. Leg er een tegel onder. Een betontegel of een dikke keramische tegel onder de Egg geeft extra bescherming. De combinatie tegel plus metalen inbouwnest geeft de meeste zekerheid.
3. Maak de ruimte onder de Egg open. Geen dichte kast eronder, geen dichte bodemplaat direct onder de keramiek. Warme lucht moet weg kunnen. Wil je toch opbergruimte, laat dan boven en achter ruim open en zet je planken laag.
4. Houd afstand tot de wanden van de tafel. Rondom de opening minimaal een paar centimeter lucht, en geen brandbaar materiaal dat de keramiek raakt.
5. Zet hem niet onder een luifel van kunststof of onder een lage houten overkapping. Een kamado geeft veel warmte naar boven af als je hem opent, en een dichte overkapping vlak boven de Egg is een risico.

En verder, gewoon verstandig:

• Berg je houtskool niet direct onder de Egg op. Onderin een kastje aan de andere kant is prima.
• Zet een metalen asbak of emmer voor de as, en gooi as nooit weg zolang die nog warm kan zijn. As van een kamado kan dagen nagloeien.
• Zet de tafel op een niet-brandbare ondergrond: tegels, beton of grind. Niet op een houten vlonder zonder bescherming.
• Rem je wielen. Een tafel van 120 kilo die gaat rollen terwijl je het deksel opent, is geen grappig moment.

Houtkeuze: wat werkt buiten en wat niet

Deze tafel staat buiten, wordt nat, staat in de zon en krijgt vetspatten. De houtkeuze doet er dus toe.

Schroeven en beslag: roestvast staal (A2, of A4 als je aan zee woont). Verzinkte schroeven roesten in hardhout binnen een paar seizoenen en geven zwarte strepen. Boor in hardhout altijd voor, ook voor de kop, anders splijt je de plank of draai je de kop eraf.

Afwerking: een olie of beits die je jaarlijks bijwerkt, of gewoon niets en het hout laten vergrijzen. Lak op buitenhout ziet er twee jaar prachtig uit en daarna ga je schuren. Doe dat jezelf niet aan.

Ontwerp en indeling: maten die werken

Tafelhoogte. Reken op een werkblad tussen 85 en 95 centimeter. Ben je lang, ga dan hoger zitten. Belangrijker: het rooster van de Egg wil je tussen 85 en 100 centimeter hebben, want daar sta je uiteindelijk in te werken.

Werkbladbreedte. Aan minstens één kant van de Egg wil je 50 tot 70 centimeter vrij blad om een plank, schaal of plaatsetter neer te zetten. Twee kanten is nog fijner. Een tafel die alleen om de Egg heen zit is in de praktijk te krap, want je hebt bij een kamado altijd hete accessoires die ergens moeten liggen.

Totale maat. Een tafel voor een Large met werkblad aan één kant komt vaak uit rond 150 bij 75 centimeter. Met werkblad aan twee kanten eerder 180 tot 200 centimeter breed. Meet het even uit met wat karton op de plek waar hij komt te staan, en loop er dan een dag langs. Je merkt binnen een dag of hij in de weg staat.

Slimme details die je later dankbaar bent:

• Een uitneembaar of opklapbaar schap aan één zijde, zodat de tafel toch door de poort past
• Een lade of bak voor je thermometer, handschoenen en aansteker, want die zoek je anders elke keer
• Een haak of magneetstrip voor de tang en de aspook
• Een rooster of open plank voor houtskoolzakken, zodat vocht eruit kan
• Een uitsparing of gootje in het blad zodat regenwater niet blijft staan
• Een deksel of kap over de opening als de Egg er niet in staat, of gewoon een hoes over het geheel

Wielen: welke heb je nodig?

Een tafel voor een Large met houtskool en accessoires komt makkelijk op 120 tot 150 kilo. Voor een XLarge zit je richting 180 tot 220 kilo.

• Neem zwenkwielen met rem, minimaal twee met rem, liever alle vier
• Kies wielen met ruime marge in draagvermogen: vier wielen van elk 100 kilo geeft je op papier 400 kilo, en dat is precies de veiligheidsmarge die je wilt, want de belasting is nooit gelijk verdeeld
• Wieldiameter minimaal 100 millimeter, liever 125 of 160 millimeter als je over tegels met voegen, grind of een drempel moet
• Rubber of polyurethaan loopvlak, geen hard nylon. Hard nylon rolt niet over voegen en beschadigt je tegels
• Bevestig de wielen op een dwarsbalk of op een stevige plaat, nooit alleen in de kopse kant van een poot

Zo bouw je hem: stap voor stap

1. Meet je Egg (breedste punt) en bepaal je gatmaat inclusief speling. Noteer die maat en check hem nog een keer.
2. Teken je tafel uit op ware grootte, minimaal de bovenaanzicht met de opening erin. Dan zie je meteen of je werkblad breed genoeg is.
3. Maak de vier poten en de dwarsverbindingen op maat, met de verbindingen die je gekozen hebt. Verlijm en verstijf het onderstel eerst compleet, voordat er iets van blad op komt.
4. Bouw het draagraam voor de Egg in het onderstel, op de hoogte waarop je de Egg wilt hebben. Gebruik hier zwaarder hout dan je denkt nodig te hebben.
5. Test de constructie door er zelf op te gaan staan.
6. Monteer de wielen met de tafel op zijn kop, op dwarsbalken of plaatjes.
7. Leg het blad, met een naadje van een paar millimeter tussen de planken zodat water weg kan en het hout kan werken.
8. Zaag de opening. Teken de cirkel af met een touwtje en een spijker of met een decoupeerzaagcirkelgeleider, boor een startgat en zaag met een decoupeerzaag met een fijn blad. Zaag liever een halve centimeter binnen de lijn en werk de rand af met een schuurblok of frees.
9. Werk de kopse kanten van de zaagsnede af. Kopshout zuigt water op als een spons. Twee lagen olie of een houtverf op de zaagrand voorkomt dat je opening binnen twee jaar begint te rotten.
10. Plaats het Table Nest of het metalen frame en eventueel de tegel.
11. Zet de Egg erin. Met twee man, en til aan de onderste keramische bodem, nooit aan de metalen band. Die band is voor het scharnier, niet voor het gewicht van de hele Egg.
12. Controleer de luchtschuif onderin. Vrij en bereikbaar? Mooi. Zo niet, blad aanpassen voordat je gaat stoken.
13. Stook hem eerst een keer rustig in en voel na een uur met je hand aan het hout rondom de opening. Voelt het ergens echt heet aan, dan moet er meer lucht of meer afstand bij.

Wat kost het?

Bandbreedtes voor de tafel, exclusief de Egg zelf.

De grote variabele is de houtsoort. In hardhout wordt hij mooier en gaat hij langer mee; in douglas is hij sneller klaar en de helft goedkoper.

Acht fouten die je wilt vermijden

1. Het gat op de fabrieksmaat zagen die je op internet vond. Meet je eigen Egg. Keramiek heeft spreiding.
2. De Egg op het tafelblad laten rusten. Hij hoort op een eigen draagraam dat rechtstreeks naar de poten draagt.
3. Geen metalen nest gebruiken, of het vervangen door houten klossen. Dat is precies het scenario waar de fabrikant voor waarschuwt.
4. Een dichte kast onder de Egg bouwen. Warmte moet weg kunnen.
5. De onderste luchtschuif blokkeren met een te diep blad of een te lage inbouw.
6. Multiplex of MDF gebruiken voor blad of constructie. Buiten is dat een aflopende zaak.
7. Te lichte wielen nemen. 120 kilo op vier goedkope meubelwieltjes gaat één keer goed.
8. Kopse zaagranden onbehandeld laten. Dat is de plek waar het rot begint, en het is de plek die je zelf net hebt gemaakt.

Onderhoud

• Jaarlijks: blad schoonmaken en een laag olie of beits, met extra aandacht voor de zaagrand van de opening en alle kopse kanten
• Tweemaal per jaar: schroeven en verbindingen nalopen, want hout werkt en beslag komt los
• Na elk stookseizoen: as volledig verwijderen, ook onder het nest
• In de winter: een hoes eroverheen die ademt, geen dicht zeil, want daaronder gaat het schimmelen
• Wielen: een keer per jaar een druppel olie op de assen, dan blijven de remmen bruikbaar

Veelgestelde vragen

Welke gatmaat heb ik nodig voor een Big Green Egg tafel?

Meet de breedste plek van je eigen Egg, meestal ter hoogte van de metalen scharnierband, en tel 1 tot 2 centimeter speling rondom op. Ter controle: bouwers houden voor een Large meestal een opening rond de 53 tot 55 centimeter aan en voor een XLarge rond de 66 tot 68 centimeter. Gebruik een Table Nest, dan meet je de buitenmaat van het nest.

Mag een Big Green Egg zomaar in een houten tafel?

Alleen met een metalen inbouwnest of vergelijkbaar frame eronder. Big Green Egg waarschuwt uitdrukkelijk dat je een Egg niet rechtstreeks op hout of vlak bij brandbaar materiaal mag zetten, omdat de keramische bodem behoorlijk heet wordt. Met een Table Nest stroomt er lucht onder de Egg door en blijft het hout op afstand. Een tegel eronder geeft extra bescherming.

Hoe zwaar is een Big Green Egg?

Volgens de fabrikant weegt een MiniMax 35 kilo, een Medium 51 kilo, een Large 73 kilo, een XLarge 99 kilo en een 2XL 170 kilo. Reken bij het ontwerpen van je tafel met dat gewicht plus houtskool, accessoires en de tafel zelf. Voor een Large-tafel wil je een constructie die makkelijk 150 kilo draagt.

Welk hout gebruik ik het beste voor een kamado-tafel?

Douglas voor de constructie is sterk en betaalbaar; meranti of ander hardhout is vormvaster en mooier voor het blad, maar duurder. Gebruik buiten geen multiplex, MDF of spaanplaat, en houd composiet en kunststof weg bij de opening. Werk met roestvast stalen schroeven en behandel elke zaagrand.

Hoe hoog moet een Big Green Egg tafel zijn?

Mik op een werkblad tussen 85 en 95 centimeter, en zorg dat het rooster van de Egg tussen 85 en 100 centimeter boven de grond uitkomt. Dan sta je rechtop terwijl je werkt in plaats van gebogen. Controleer daarbij altijd of de onderste luchtschuif volledig vrij en bereikbaar blijft.

Welke wielen heb ik nodig onder een Big Green Egg tafel?

Zwenkwielen met rem, minimaal 100 millimeter diameter en liever 125 tot 160 millimeter als je over tegels met voegen of grind moet. Kies een ruim draagvermogen: vier wielen van elk 100 kilo is voor een Large-tafel een gezonde marge. Rubber of polyurethaan loopvlak, en monteer ze op een dwarsbalk in plaats van in de kopse kant van een poot.

Kan ik hetzelfde plan gebruiken voor een Kamado Joe of ander merk?

De aanpak is identiek: draagraam onder de opening, metalen frame onder de kamado, open ruimte eronder en ruim werkblad ernaast. De maten niet. Buitendiameters, gewichten en luchtschuiven verschillen per merk en model, dus meet je eigen barbecue en vraag bij je merk of er een inbouwframe voor bestaat.

Kort samengevat: meet je eigen Egg voordat je zaagt, laat het gewicht op een eigen draagraam rusten en niet op het blad, gebruik altijd een metalen inbouwnest met lucht eronder, kies buitenbestendig hout met roestvast beslag, neem zware wielen met rem en behandel elke kopse zaagrand.

Doe dat, en je hebt een tafel die net zo lang meegaat als de Egg zelf. En die gaat een leven lang mee.

Wil je niet zelf zitten uitrekenen hoe de verbindingen en de maten precies moeten? Bij Fred’s Bouwtekeningen vind je uitgewerkte bouwtekeningen voor buitenmeubels en buitenkeukens, met materiaallijst, zaaglijst en stap-voor-stap plan, zodat de maten al kloppen voordat je de eerste plank zaagt. Kijk even hier.

Groeten van Fred Schouten, Klusser en Doe-Het-Zelver in hart en nieren

PS: knip je gatmaat eerst uit een stuk karton en leg dat op het blad met de Egg ernaast. Je ziet dan meteen of de opening op de goede plek zit en of je genoeg werkblad overhoudt. Vijf minuten karton knippen tegenover één verkeerd doorgezaagd blad. Kleine tip. Groot verschil.