Catio (kattenveranda) zelf bouwen: het complete stappenplan

Een catio bouwen doe je met een houten of aluminium frame, stevig gelast draadgaas met een maaswijdte van maximaal 2,5 cm en een verankering aan de gevel of grond.

Reken op een dagje werk en 150 tot 400 euro aan materiaal voor een kleine ren tegen het huis. Een catio tegen de achtergevel is bijna altijd vergunningvrij, zolang je onder de 3 meter hoog blijft en binnen de regels van je perceel.

Belangrijkste regel vooraf: gebruik nooit kippengaas. Dat is te zwak, een vastberaden kat drukt er zo doorheen of raakt met een pootje klem.

Hieronder leg ik alles uit. Types, afmetingen, materialen, het stappenplan en de fouten die ik mensen steeds weer zie maken.

Wat is een catio precies?

Een catio is een kattenveranda: een omheinde buitenruimte waar je kat veilig naar buiten kan zonder weg te lopen of onder een auto te komen.

Het woord is een samentrekking van “cat” en “patio”. In Nederland hoor je ook kattenren, kattenveranda of buitenren.

Het idee is simpel. Je kat krijgt frisse lucht, zon, vogels om naar te kijken en klimruimte. Jij hoeft je geen zorgen te maken over verkeer, buurtruzies met andere katten of een kat die niet meer thuiskomt.

Welke types catio zijn er?

Er zijn vier hoofdvormen. Welke bij jou past hangt af van je huis, je tuin en hoeveel ruimte je kat mag hebben.

De aanbouw tegen de gevel is veruit het populairst. Je koppelt hem aan een raam of deur met een kattenluik, zodat je kat zelf naar buiten en binnen loopt.

De raamkozijn-catio is de goedkoopste en snelste. Een kastje van ongeveer 60 bij 60 bij 100 cm dat je aan de buitenmuur bevestigt met stevige beugels. Ideaal als je huurt en niet mag bouwen.

Hoe groot moet een catio zijn per kat?

Reken op minimaal 1 tot 1,5 vierkante meter vloeroppervlak per kat, maar ga groter waar je kunt.

Katten leven vooral verticaal. Hoogte telt zwaarder dan vloeroppervlak. Een smalle, hoge catio met drie niveaus plateaus is voor een kat interessanter dan een platte, brede bak.

Praktische richtlijnen:

• Hoogte minimaal 1,8 tot 2 meter, zodat je er zelf rechtop in kunt en de kat kan klimmen.
• Voor 1 kat: 1 x 2 meter grondvlak is prima.
• Voor 2 katten: 2 x 2 meter of ruimer.
• Meer katten of veel binnenzitters: zo groot als je tuin en budget toelaten.

Liever een kleine catio die je kat elke dag gebruikt dan een grote die half af blijft omdat de klus je boven het hoofd groeide.

Welk gaas gebruik je voor een catio?

Gebruik gelast draadgaas (volieregaas) van gegalvaniseerd of RVS staal met een maaswijdte van maximaal 2,5 cm. Dit is het belangrijkste materiaalbesluit dat je maakt.

Waarom dit zo nauw luistert:

• Kippengaas is te dun en te slap. Een kat drukt zich er doorheen of blijft met een nagel of pootje haken. Niet gebruiken.
• Grote mazen (5 cm) worden op sommige sites aangeraden zodat een pootje er niet in klem raakt. Maar door 5 cm past een slanke kop of een jonge kat er zo doorheen. Voor een echte catio te ruim.
• Gelast draadgaas met mazen van 1,3 tot 2,5 cm is het beste compromis. Stevig genoeg dat de kat er niet doorheen kan, klein genoeg dat een kop er niet in past, en groot genoeg dat een pootje niet klem raakt.

Kies draaddikte van minimaal 1,5 tot 2 mm (in de handel vaak aangeduid als 16 gauge of dikker). Gegalvaniseerd is prima, RVS is duurder maar roest nooit en is fijn voor de zeekust.

Bevestig het gaas met RVS krammen of nietjes om de 5 tot 10 cm, en klem de randen af met een houten lat. Zo kan de kat er niet onderdoor wippen en snijdt niemand zich aan een scherpe rand.

Welk frame en welke fundering?

Voor het frame heb je drie opties.

Voor de meeste doe-het-zelvers is geimpregneerd vurenhout van 44 x 68 mm de logische keuze. Betaalbaar en met een accuschroefmachine snel te verwerken.

Voor de fundering geldt: houd het hout van de grond af.

• Op een bestaand terras of tegels: zet het frame op verstelbare tegeldragers of een balklaag, zodat het niet in het vocht staat.
• Op zand of gras: gebruik betonpoeren of grondankers, of stort een klein betonrandje. Verzwaar de bodem eventueel met stoeptegels tegen ondergraven.
• Tegen de gevel: schroef de achterste staanders met keilbouten of gevelankers aan de muur. Dat maakt de hele constructie meteen stabiel.

Een catio hoeft geen bunker te zijn, maar hij moet wel storm en een klimmende kat aankunnen. Verankeren aan de gevel of de grond is geen luxe.

Heb je een vergunning nodig voor een catio?

Meestal niet. Een catio tegen de achtergevel valt vrijwel altijd onder vergunningvrij bouwen, mits je binnen de landelijke regels blijft.

De hoofdlijnen voor vergunningvrij bouwen in het achtererfgebied:

• Maximaal 3 meter hoog als de aanbouw tegen het huis staat (aan de gevel vast).
• Een vrijstaand bouwwerk mag hoger, tot ongeveer 3 meter, afhankelijk van de regels.
• Je mag niet je hele achtererf volbouwen: er geldt een maximum percentage bebouwing.
• Aan de voorkant of aan een zijkant grenzend aan openbaar gebied gelden strengere eisen. Daar kan wel een vergunning nodig zijn.

Let op: vergunningvrij is niet regelvrij. De bouwtechnische eisen gelden altijd, ook zonder vergunning. En je gemeente kan aanvullende of afwijkende regels hebben.

Twijfel je? Doe de gratis check op het Omgevingsloket (omgevingsloket.nl) voor jouw specifieke situatie voordat je gaat zagen. Dat kost tien minuten en voorkomt gedoe.

Hoe komt je kat in de catio?

Via een kattenluik in het raam, de deur of de muur. Dit is wat een catio een catio maakt: je kat gaat zelf naar buiten, jij hoeft niets te doen.

Opties op een rij:

• Kattenluik in een deur of paneel. Makkelijkst. Een luik met chip-herkenning laat alleen jouw kat door en houdt buurtkatten buiten.
• Luik in een raampaneel. Vervang een ruit door een paneel (bijvoorbeeld multiplex of een op maat gemaakt raamvulling) met een luik erin. Geen gaten in je muur nodig, ideaal voor huurders.
• Gat in de muur. De nette, permanente oplossing bij een aanbouw. Meer werk, maar het mooiste resultaat.
• Tunnel. Bij een vrijstaande catio verbind je hem met het huis via een gaastunnel.

Zet het luik laag genoeg dat je kat er comfortabel bij kan, en zorg dat het aan de catio-kant beschut zit tegen regen.

Open of dicht dak: wat is beter?

Kies bewust. Een deel waterdicht dak en een deel open of gaas is de beste combinatie.

Een volledig gaasdak geeft veel licht en lucht, maar dan wordt je kat nat bij regen en heeft hij geen schaduw op een hete dag.

Een volledig dicht dak houdt alles droog, maar maakt de catio donker en warm.

Praktisch advies:

• Leg boven de schuilhoek en de zitplateaus een waterdichte plaat, bijvoorbeeld heldere polycarbonaat (lichtdoorlatend en regenbestendig) of dakleer op een schuin dakje voor de afwatering.
• Laat de rest open met gaas, of span er schaduwdoek overheen voor de zomer.
• Zorg altijd voor een droge, beschutte plek en een plek in de schaduw. Katten reguleren hun temperatuur door van zon naar schaduw te verhuizen.

Leg het dak altijd licht op afschot zodat regenwater wegloopt en er geen plassen op het polycarbonaat blijven staan.

Hoe voorkom je dat je kat ontsnapt?

Sluit de catio volledig af, ook bovenlangs, en let op de overgangen. De meeste ontsnappingen gebeuren niet door het gaas, maar door een kier die je over het hoofd zag.

Checklist tegen ontsnappen:

• Dak volledig dicht met gaas of plaat. Een kat klimt hoger dan je denkt.
• Geen kieren bij de grond. Klem het gaas af tot op de bodem of graaf het iets in.
• Naden en hoeken strak. Overlap gaasdelen minstens een paar centimeter en zet ze vast.
• Deur met een goede grendel die niet vanzelf openwaait. Katten leren klinken bedienen.
• Sluit aan op de gevel zonder gaten. Kit of een lat over de naad met de muur.

Staat je catio vrij in de tuin en maak je je zorgen dat een kat over het gaas naar buiten klimt? Een naar binnen gebogen overhang van 40 cm bovenaan de wand houdt zelfs de meest sportieve klimmer tegen.

Hoe richt je een catio in?

Bouw omhoog en zorg voor variatie: klimmen, schuilen, uitkijken, krabben en groen.

• Klimplateaus op verschillende hoogtes. Katten willen boven zitten en overzicht hebben.
• Krabpaal of krabplank, verticaal en horizontaal.
• Schuilplek die dicht en beschut is, zodat je kat zich veilig terugtrekt.
• Uitkijkpost hoog bij het gaas, met zicht op de tuin.
• Water op minstens twee plekken, uit de zon.
• Katvriendelijke beplanting voor geur en beleving.

Een kattenbak in de catio is handig, maar zet hem onder een afdakje zodat hij droog blijft.

Welke planten zijn giftig voor katten?

Vermijd lelies, hortensia, oleander, taxus, azalea, klimop en veel bolgewassen. Deze zijn giftig tot zeer giftig voor katten en horen niet in of rond een catio.

Lelies zijn extra gevaarlijk: al een klein beetje stuifmeel of blad kan bij een kat nierfalen veroorzaken.

Veilig en leuk voor katten zijn juist:

• Kattengras (haver- of tarwegras)
• Kattenkruid (catnip)
• Basilicum
• Oost-Indische kers (nasturtium)
• Viooltjes

Twijfel je over een plant? Zet hem er dan niet in. Beter een kale hoek dan een dierenarts op zondag.

Stappenplan: zo bouw je een catio in een dag

1. Meet en teken. Bepaal de plek, de maten en waar het kattenluik komt. Check de vergunningregels.
2. Maak de bodem klaar. Leg tegels, dragers of poeren zodat het frame droog en waterpas staat.
3. Bouw het frame. Zet de staanders, verbind ze met liggers, verlijmd of geschroefd. Schroef de achterkant aan de gevel.
4. Span het gaas. Bevestig het gelaste draadgaas met RVS krammen om de 5 tot 10 cm en klem de randen af met latten. Vergeet het dak niet.
5. Maak de deur en het luik. Een dichte deur met grendel voor jou, een kattenluik voor de kat.
6. Leg het dak. Waterdichte plaat boven de zitplek, op afschot. Rest open of met schaduwdoek.
7. Richt in. Plateaus, krabpaal, schuilhoek, water en veilige planten.
8. Controleer op kieren. Loop de hele catio na op gaten bij grond, hoeken en gevel voordat je kat erin mag.

Wat kost een catio zelf bouwen versus kant-en-klaar?

Zelf bouwen is fors goedkoper, een kant-en-klaar pakket kost je vooral tijd en kopzorgen minder.

Zelf bouwen met hout is de goedkoopste route en geeft je precies de maat die bij jouw gevel past. Een pakket loont als je niet wilt zagen of geen gereedschap hebt.

Veelgemaakte fouten bij het bouwen van een catio

• Kippengaas gebruiken. Te zwak. Kies gelast draadgaas.
• Te grote mazen. Bij 5 cm past een kop erdoor. Blijf onder 2,5 cm.
• Niet verankeren. Een losse catio waait om of schuift weg. Zet hem vast aan gevel of grond.
• Het dak vergeten dicht te maken. Katten klimmen eruit. Dak altijd afsluiten.
• Geen schaduw en geen droge plek. Een kat wil kunnen schuilen tegen zon en regen.
• Giftige planten in de catio. Check elke plant, laat lelies helemaal weg.
• Kieren bij grond en gevel. Loop alles na voordat je kat erin gaat.

Veelgestelde vragen over een catio bouwen

Welk gaas gebruik je voor een catio?
Gelast draadgaas (volieregaas) van gegalvaniseerd of RVS staal met een maaswijdte van maximaal 2,5 cm en een draaddikte van 1,5 tot 2 mm. Kippengaas is te zwak en niet geschikt.

Heb je een vergunning nodig voor een catio?
Meestal niet. Tegen de achtergevel is een catio vrijwel altijd vergunningvrij als je onder de 3 meter blijft en binnen de perceelregels. Check je situatie op omgevingsloket.nl.

Hoe groot moet een catio zijn?
Reken op minimaal 1 tot 1,5 vierkante meter per kat en een hoogte van 1,8 tot 2 meter. Hoogte met klimplateaus telt voor een kat zwaarder dan vloeroppervlak.

Hoe komt mijn kat in de catio?
Via een kattenluik in een raam, deur of muur. Een luik met chipherkenning laat alleen jouw kat door en houdt buurtkatten buiten.

Kan een catio ook op een balkon?
Ja. Zet gaas rondom het balkon en sluit de bovenkant af. Let op je huurcontract of VvE-regels en boor niet zomaar in de gevel bij een huurwoning.

Wat kost het om zelf een catio te bouwen?
Een kleine raam-catio kost 50 tot 120 euro, een aanbouw tegen de gevel van hout en gaas 150 tot 400 euro. Een aluminium zelfbouwpakket begint rond de 700 euro.

Zelf aan de slag

Een catio is een van die klussen waarbij een goede tekening en de juiste maten het verschil maken tussen een dagje werk en een weekend gepruts.

Wil je met een uitgewerkte bouwtekening beginnen, of zoek je meer projecten om je tuin en huis mee op te knappen? Kijk eens op Fred’s Bouwtekeningen. Daar vind je heldere tekeningen en stappenplannen waarmee je zelfverzekerd aan de slag gaat, ook als je nog nooit eerder hebt gebouwd.

Meten, zagen, gaas spannen. En dan een tevreden kat die de hele dag naar vogels ligt te kijken.