Groenten zaaien in augustus voor herfst- en winteroogst

In augustus kun je nog volop groenten zaaien voor een verse herfst- en winteroogst. Snelle bladgroenten zoals sla, spinazie, rucola, radijs, snijbiet en Aziatische bladmix lever je binnen zo’n zes weken op je bord. Overwinteraars zoals veldsla, winterpostelein en winterspinazie zaai je nu voor de oogst van oktober tot in het vroege voorjaar (Velt, Tuiniertijd). Kies bij sla en spinazie wel echte winterrassen, want die verdragen de kou beter (Velt).

Veel mensen denken dat het moestuinseizoen in augustus zo’n beetje voorbij is. Onzin. Je oogst niet alleen volop, je kunt je lege plekken meteen weer vullen. Ik (Fred) heb jaren de fout gemaakt om na de zomeroogst mijn bedden maar kaal te laten liggen. Zonde. Met een paar zakjes zaad en het juiste moment haal je tot diep in de winter verse blaadjes uit je eigen tuin. In dit artikel lees je precies wat je nu nog kunt zaaien, hoe diep, bij welke temperatuur het kiemt, en wanneer je oogst.

Wat kun je in augustus nog zaaien?

Grofweg zijn er twee groepen: snelle herfstgroenten die je nog dit jaar oogst, en overwinteraars die je nu zaait maar pas in het voorjaar volop geeft. Het is handig om dat verschil scherp te houden, want de meeste tuinsites gooien ze op één hoop.

Snelle herfstoogst (klaar in ongeveer 6 weken): pluksla, rucola, spinazie, radijs, snijbiet, raapstelen, tuinkers, en Aziatische bladgroenten zoals paksoi, mizuna, tatsoi en mosterd (Moesmeisje, Makkelijke Moestuin).

Overwinteraars voor herfst tot vroeg voorjaar: veldsla, winterpostelein, winterspinazie, winterrassen sla, en snijbiet (Tuiniertijd, Velt).

Uitplanten (voorgetrokken plantjes die je nu nog neerzet): winterboerenkool, winterbloemkool, andijvie, koolrabi en winterprei (Moesmeisje, Moestuinweetjes).

Zaaitabel augustus: diepte, kiemtemperatuur en oogst

Hieronder de complete tabel die je bij de andere sites niet vindt: per gewas of je direct zaait of uitplant, de zaaidiepte, de kiemtemperatuur en wanneer je oogst. De zaaidiepten zijn algemene vuistregels (fijn zaad ondiep, groter zaad iets dieper); kiemtemperaturen komen waar bekend uit de tabel van Moestuinmania.

Bron kiemtemperaturen: Moestuinmania. Radijs heeft ongeveer 50 tot 60 dagen nodig om te rijpen (Allezadenkopen). Boerenkool wordt meestal al in mei of juni gezaaid; in augustus zet je de voorgetrokken planten uit (Tuiniertijd).

Wat moet je niet meer zaaien in augustus?

Even zo belangrijk: waar je nu vanaf blijft. Warmteminnende vruchtgroenten zoals tomaat, courgette, komkommer, aubergine, paprika en stok- of stamboon zaai je in augustus niet meer.

De reden is simpel. Die gewassen hebben een lang, warm groeiseizoen nodig om vrucht te zetten en te rijpen, en ze zijn niet vorstbestendig. Na augustus zijn er te weinig warme, lichte dagen over voordat de eerste nachtvorst komt. Je krijgt dan hooguit wat bloemetjes, maar geen rijpe oogst. Deze gewassen staan in augustus dan ook in de oogst-sectie van de moestuinkalender, niet in de zaai-sectie (Gardeners World).

Kortom: augustus is de maand van de bladgroenten en de winterharde soorten, niet van de zomervruchten.

Waarom kiemt mijn sla zo slecht in augustus?

Dit is de vraag die bijna niemand beantwoordt, en juist de oorzaak van veel mislukte augustuszaaisels. Slazaad heeft een hekel aan hitte. Boven de 25 °C gaan slazaden in kiemrust: ze blijven levend, maar weigeren te kiemen tot het afkoelt (Gardeners World). Dat heet thermodormantie. Onderaan hebben ze minstens 6 °C nodig om überhaupt te ontkiemen (Gardeners World).

Op een warme augustusdag met bodemtemperaturen boven de 25 °C krijg je dus gewoon geen opkomst, hoe goed je ook zaait. Niet je zaad is slecht, het is te warm.

Zo omzeil je het:

• Zaai op het koelste moment. Zaai ’s avonds, als de bodem is afgekoeld, en houd de zaairij vochtig en koel (Velt).
• Zaai in de schaduw. Zet je slabed in de schaduw van een hoger gewas, of span er schaduwdoek boven. Ook een beschutte, schaduwrijke plek werkt tegen doorschieten (Moestuinweetjes).
• Trek voor in koelte. Zaai in een zaaibakje op een koelere plek, bijvoorbeeld binnen of in de schaduw, en plant de jonge plantjes daarna uit.
• Zaai ondiep. Slazaad heeft licht nodig om te kiemen. Bedek het met een dun laagje gezeefde potgrond en geef van onderaf water, zodat je de zaadjes niet wegspoelt (Gardeners World).

Houd de grond bij álle augustuszaaisels vochtig tot alles boven staat. Een uitgedroogde zaairij is de meest gemaakte fout van de maand.

Overwinteraars: nu zaaien voor het vroege voorjaar

Naast de snelle herfstoogst is augustus hét moment om je voorjaar alvast klaar te zetten. Deze soorten zaai je nu, ze overwinteren als kleine plant, en barsten in maart-april als eerste los, lang voordat je nieuwe zaaisels iets doen.

• Veldsla: zaai eind juli tot september, oogst van september tot januari (Tuiniertijd). Zeer winterhard en betrouwbaar. De makkelijkste wintergroente die er is.
• Winterspinazie: zaai van augustus tot begin oktober, oogst maart-april na de winter (Tuiniertijd). Kies een echt winterras.
• Winterpostelein: zaai augustus-september, oogst oktober tot maart (Tuiniertijd). Malse, milde blaadjes precies als er verder weinig groeit.
• Wintersla (winterras): half augustus zaaien geeft kleine, vorstbestendige plantjes die de winter goed doorkomen en in mei-juni een krop vormen (Gardeners World).

Een handige vuistregel: laat je overwinteraars klein de winter in gaan. Een klein, gehard plantje verdraagt vorst veel beter dan een grote, weke plant. Te vroeg of te dik zaaien werkt tegen je.

En denk ook aan wat je in de herfst nog plant: knoflook zet je van half september tot half november in de grond voor de mooiste bollen, oogst vanaf begin zomer (Makkelijke Moestuin). Winterui is winterhard tot ongeveer -15 °C (Makkelijke Moestuin).

Hoe bescherm je je herfst- en wintergroenten tegen vorst?

Veel van bovenstaande soorten zijn winterhard, maar een handje bescherming verlengt je oogst flink en houdt de blaadjes malser. Bladgroenten zijn kwetsbaarder dan stevige kolen, dus die dek je eerder af (Tuiniertijd).

• Vliesdoek (tuinvlies): een licht, ademend doek dat lucht, licht en water doorlaat en tegelijk een buffer tegen vorst vormt (Tuiniertijd). Steek bamboestokken in de grond en hang het vlies eroverheen als een tentje, zodat het de planten niet plat drukt (Gardeners World).
• Lage tunnel: span het vlies losjes over hoepels, zodat het niet langs de blaadjes schuurt. Sneeuw erop werkt als extra isolatie; alleen bij kwetsbare jonge plantjes veeg je het eraf (Tuiniertijd).
• Koude bak: ideaal voor jonge winterharde planten en herfstzaaisels. In oktober kun je in een koude bak nog veldsla, winterpostelein, wintersla en knoflook kwijt voor verse winteroogst (Groei.nl).

Dek op tijd af. Wacht niet tot de eerste strenge nachtvorst is voorspeld en de temperatuur al kelt; voorkomen is beter dan genezen (Gardeners World).

Wat kost augustus zaaien?

Weinig, en dat is precies de charme. Een zakje groentezaad kost meestal tussen de 2 en 4 euro, en dat gebruik je vaak meerdere seizoenen (Welkoop). Bladgroenten en wortelgewassen zitten doorgaans aan de onderkant van die bandbreedte, met wat duurdere biologische rassen tot rond de 6 euro.

Verder heb je alleen wat vliesdoek nodig als je wilt beschermen, en dat gaat jaren mee. Voor een paar tientjes zaad en vlies haal je een halve winter lang verse groente uit je eigen tuin. Reken maar uit wat een krop veldsla of een zak babyspinazie in de winkel kost.

Veelgemaakte fouten bij zaaien in augustus

De valkuilen waar bijna iedereen in trapt:

• Te laat zaaien. De dagen worden na augustus snel korter en de groei zakt terug. Wachten tot september kost je oogst. Zaai je snelle bladgroenten nu.
• Sla in de volle zon en hitte zaaien. Boven 25 °C kiemt slazaad niet (Gardeners World). Zaai koel, in de schaduw, of trek voor.
• De zaairij laten uitdrogen. De grootste killer van augustuszaaisels. Houd vochtig tot alles boven staat (Velt).
• Het verkeerde ras kiezen. Gewone zomerspinazie of zomersla haalt de winter niet. Kies echte winterrassen (Velt).
• Niet op tijd oogsten. Bladgroenten schieten door of worden taai als je te lang wacht. Pluk regelmatig (Makkelijke Moestuin).
• Overwinteraars te dik of te vroeg zaaien. Grote, weke planten bevriezen eerder dan kleine, geharde. Klein de winter in.
• Warmteminnende gewassen nog willen zaaien. Tomaat, courgette en boon halen het niet meer. Laat ze zitten.

Veelgestelde vragen over zaaien in augustus

Kan ik in augustus nog wortels zaaien?
Voor een echte wortel is het meestal te laat, die heeft een lang groeiseizoen nodig. Radijs (een snelle neef van de wortel) kan wel prima: die is in 50 tot 60 dagen klaar (Allezadenkopen). Ook raapstelen en herfstraap lukken nog.

Welke groente is het makkelijkst om in augustus te zaaien?
Veldsla en radijs. Veldsla is bijna niet kapot te krijgen, zeer winterhard en levert van september tot januari (Tuiniertijd). Radijs is razendsnel klaar. Perfecte startgewassen.

Moet ik winterrassen kopen of kan ik gewone zaden gebruiken?
Voor spinazie en sla die je de winter in wilt sturen: koop echt winterrassen. Die verdragen de kou veel beter dan zomerrassen (Velt). Voor de snelle herfstoogst maakt het minder uit.

Waarom komt mijn augustuszaaisel niet op?
Meestal een van twee dingen: te warm (slazaad kiemt niet boven 25 °C) of te droog (de zaairij is uitgedroogd). Zaai koel en houd de grond vochtig tot alles boven staat (Gardeners World, Velt).

Wanneer moet ik afdekken met vliesdoek?
Zodra er echte nachtvorst wordt verwacht, en bij kwetsbare bladgroenten eerder dan bij stevige kolen (Tuiniertijd). Dek op tijd af, niet pas als het al vriest (Gardeners World).

Kan ik in september nog zaaien?
Sommige overwinteraars wel, zoals veldsla en winterpostelein, en in een koude bak lukt in oktober zelfs nog wat (Groei.nl). Maar de meeste snelle bladgroenten wil je in augustus in de grond hebben, zolang de bodem nog warm is en de dagen lang genoeg.

Wil je je herfstmoestuin netjes indelen met stevige moestuinbakken of verhoogde bedden, zodat je makkelijk kunt afdekken en de grond langer warm blijft? Bij Fred’s Bouwtekeningen vind je duidelijke bouwtekeningen voor moestuinbakken en tuinprojecten die je zo zelf in elkaar zet. Handig om je augustuszaaisels een goede, warme start te geven. Kijk gerust rond en bouw je eigen moestuin bij elkaar.