Dijkbewaking is het systematisch inspecteren van dijken en kades op zwakke plekken, kwel, verzakking, scheurvorming of andere tekenen van bezwijken, zodat tijdig kan worden ingegrepen voordat een dijk doorbreekt. Het is een kerntaak van waterschappen en speelt vooral bij hoogwater een levensreddende rol.
Wat wordt er gecontroleerd?
Een dijkwacht let bij inspectie op:
- Kwel — water dat onder of door de dijk heen naar de binnenzijde sijpelt, herkenbaar aan natte plekken, kwelopstuwing of zelfs zandvulkanen (“piping”)
- Scheurvorming — verticale of horizontale scheuren in de bekleding of het talud
- Verzakkingen en bobbels — onregelmatigheden in het profiel
- Erosie — afslag aan de buitenzijde door golven of stroming
- Begroeiing — slechte grasmat, mollen- en muizengangen, bomen met losse wortels
- Lekkage bij kunstwerken — sluizen, gemalen en duikers
Toepassing en uitvoering
Dijkbewaking gebeurt op verschillende manieren:
- Routine-inspectie — twee tot vier keer per jaar lopen waterschapsmedewerkers het tracé na
- Inspectie bij hoogwater — bij verhoogde waterstand worden dijkwachten ingezet die continu patrouilleren
- Drones en luchtfoto’s — voor moeilijk bereikbaar terrein
- Permanente sensoren — Glasvezelkabels, druksensoren en peilbuizen meten kwel, druk en deformatie 24/7
- Satellietmonitoring (InSAR) — radarbeelden uit de ruimte signaleren millimeter-zettingen
Wettelijk kader
In Nederland regelt de Waterwet de zorgplicht voor primaire en regionale waterkeringen. Waterschappen zijn verplicht:
- elke 12 jaar een toetsing uit te voeren op het dijktraject
- bij overschrijding van een waarschuwingspeil dijkbewaking te starten
- bij dreigend bezwijken calamiteitenmaatregelen te nemen (zandzakken, breuksteen, noodkering)
Geschiedenis
De traditie van dijkbewaking gaat terug tot de middeleeuwen, toen ingelanden zelf verantwoordelijk waren voor “hun” dijkvak. Na de Watersnoodramp van 1953 werd het systeem geprofessionaliseerd en kreeg het Hoogheemraadschap een centrale rol.
Gerelateerde termen
- Waterkering
- Bemaling
- Piping
- Kwel
- Bouwhistorie
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
