Wat is een prieel?

Een prieel is een licht, grotendeels open bouwwerk in de tuin met een dak, bedoeld als beschutte zitplek. Het verschil met een tuinhuis is de openheid: een prieel heeft doorgaans geen dichte wanden, maar latwerk, spijlen of alleen stijlen. Het verschil met een pergola is het dak: een pergola heeft alleen een open bovenregelwerk, een prieel heeft een gesloten dakvlak of een dichtbegroeid gewelf van leibomen en klimplanten.

Historisch was het prieel een groen vertrek: een houten of ijzeren geraamte waar kamperfoelie, druif, klimroos of blauweregen overheen groeide. In de achttiende- en negentiende-eeuwse landschapstuin werd het prieel een vast onderdeel, vaak achtkantig, op een zichtas of aan een vijver.

Typen

• Begroeid latwerkprieel — houten of stalen geraamte als drager voor klimplanten
• Achtkantig tuinpaviljoen — vrijstaand, met puntdak en open zijden
• Wandprieel — halfrond, tegen een muur of haag geplaatst
• Berceau of loofgang — een doorlopende, overgroeide gang; de langgerekte variant van hetzelfde idee

Zelf een prieel bouwen

1. Fundering. Ook een licht prieel vangt veel windkracht op zodra er beplanting overheen groeit. Zet de staanders op betonpoeren of op schroefpalen; een prieel dat alleen op tegels staat, verschuift.
2. Staanders. Reken voor een prieel van circa 3 x 3 m op stijlen van minimaal 90 x 90 mm, bij grotere overspanningen 120 x 120 mm.
3. Houtkeuze. Gebruik duurzaamheidsklasse 1 of 2 (robinia, eiken, western red cedar) of geïmpregneerd vuren. Houd hout minstens 10 cm vrij van de grond of gebruik paalhouders met een verhoogde voet.
4. Dak. Bij een dicht dak: minimaal 15 graden afschot bij pannen, 2 graden bij een dakbedekking van EPDM of bitumen. Voer hemelwater gericht af, anders spoelt het de zitplek in.
5. Kosten. Een zelfbouwprieel van behandeld vuren kost aan materiaal grofweg 500 tot 2.000 euro, afhankelijk van afmeting, houtsoort en dakbedekking; een op maat gemaakt hardhouten paviljoen ligt daar ruim boven.

Vergunning

Een prieel is een bijbehorend bouwwerk. In het achtererfgebied is zo’n bouwwerk vaak vergunningvrij, maar dat hangt af van hoogte, oppervlakte, afstand tot de erfgrens en van wat het omgevingsplan toestaat. Bij een monument, in een beschermd stadsgezicht of aan de voorzijde van de woning gelden strengere regels. Check altijd vooraf via het Omgevingsloket of bij de gemeente.

Gerelateerde termen

• Pergola
• Pergolabalk
• Bouwvergunningvrij
• Duurzaamheidsklasse
• Paal en balk

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.