Wat is polyurethaan?

Polyurethaan (PUR, ook PU) ontstaat uit de reactie tussen een polyol en een isocyanaat. Door de samenstelling te variëren ontstaat een heel breed scala aan producten: van keihard isolatieschuim tot een elastische voegkit.

Daarom kom je de afkorting in de bouw op zeer uiteenlopende plekken tegen, terwijl de eigenschappen per product totaal verschillen.

Verschijningsvormen in de bouw

1. PUR-hardschuim isolatie. Gesloten-cellig schuim met een van de gunstigste lambdawaarden van de gangbare isolatiematerialen: globaal 0,022 tot 0,028 W/(m·K). Daarmee haal je een hoge isolatiewaarde in weinig dikte. Toegepast als plaat in dak, gevel en vloer, en als kern van sandwichpanelen.
2. PIR. Een variant met een gewijzigde chemie (polyisocyanuraat), met vergelijkbare isolatiewaarde maar een gunstiger gedrag bij brand. In de plaathandel zijn PUR en PIR grotendeels door PIR vervangen.
3. Spuitschuim. Ter plaatse gespoten schuim, in een open- of gesloten-cellige uitvoering. Veel gebruikt voor na-isolatie van begane grondvloeren vanuit de kruipruimte en voor dakvlakken aan de binnenzijde.
4. Montageschuim (PU-schuim). Het eencomponenten bus-schuim dat uithardt door luchtvocht. Bedoeld voor het opvullen van aansluitnaden — niet als isolatiemateriaal en niet als luchtdichting.
5. PU-lijm. Vochtuithardende constructielijm voor hout, ook in de watervaste klasse D4. Zet uit tijdens het uitharden; klemmen is noodzakelijk.
6. PU-kit. Elastische, overschilderbare voegkit met goede hechting, veel gebruikt in constructieve en bewegende voegen.
7. PU-coating en PU-lak. Slijtvaste vloercoatings en lakken voor hout en metaal.

Waar je op moet letten

• Isocyanaten. Dit is het belangrijkste punt. Isocyanaten kunnen luchtwegklachten en sensibilisatie veroorzaken. Binnen de EU geldt sinds augustus 2023 een verplichte opleiding voor professioneel en industrieel gebruik van producten met meer dan 0,1 procent diisocyanaten. Werk altijd met adembescherming, handschoenen en goede ventilatie, en houd anderen uit de ruimte tijdens het aanbrengen en uitharden.
• Spuitschuim in de kruipruimte. Laat dit uitvoeren door een gecertificeerd bedrijf dat werkt met afzuiging, en volg het advies over ventileren en de periode waarin de woning niet mag worden betreden. Vraag vooraf naar het productblad en naar de gehanteerde werkwijze.
• Brandgedrag. PUR-schuim is brandbaar. Het moet in vrijwel alle toepassingen worden afgedekt. Beoordeel de brandklasse altijd voor de complete constructie, niet voor de plaat alleen.
• UV en warmte. Onbeschermd schuim verkleurt en verpoedert in de zon. Montageschuim dat niet wordt afgedekt, verliest zijn eigenschappen.
• Montageschuim is geen afdichting. Het is niet luchtdicht en niet dampdicht. Combineer het altijd met de juiste folie of kitnaad.
• Recycling. Uitgehard PUR is lastig te scheiden en te recyclen. Weeg dat mee bij een keuze tussen hardschuim en een minerale of biobased isolatie.

Gerelateerde termen

• PIR
• Polyurea
• Kunststof
• Isolatiewaarde (Rd-waarde)
• Spouwmuurisolatie
• Kruipruimte

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.