Wat is relatieve vochtigheid?

Relatieve vochtigheid (RV, in het Engels RH) is de hoeveelheid waterdamp die in de lucht aanwezig is, uitgedrukt als percentage van de maximale hoeveelheid die de lucht bij diezelfde temperatuur kan bevatten. Warme lucht kan meer waterdamp bevatten dan koude lucht. Daardoor verandert de RV al als alleen de temperatuur verandert, ook als er geen vocht bijkomt of weggaat.

Rekenvoorbeeld

Lucht van 20 °C kan maximaal ongeveer 17,3 gram waterdamp per m³ bevatten. Zit er 8,6 gram in, dan is de RV ongeveer 50%. Koel je diezelfde lucht af, dan stijgt de RV. Bij circa 9 °C is de lucht verzadigd (100%): dat is het dauwpunt. Elk oppervlak dat kouder is dan het dauwpunt, krijgt condens.

Omgekeerd: buitenlucht van 0 °C bevat maximaal ongeveer 4,8 g/m³. Warm je die in huis op tot 20 °C zonder vocht toe te voegen, dan zakt de RV naar hooguit zo’n 28%. Daarom is binnenlucht in de winter vaak droog.

Welke waarde is gezond?

Volgens het RIVM ligt een goede luchtvochtigheid in huis tussen de 30 en 70 procent. Is het langdurig vochtiger, dan krijgen schimmels en huisstofmijt meer kans. Voor schimmelgroei telt vooral de RV direct aan het oppervlak. Een veelgebruikte ontwerpregel (IEA Annex 14) is dat de gemiddelde RV aan een binnenoppervlak over een maand onder 80% moet blijven. Op een koude muur of een koudebrug wordt die grens veel eerder bereikt dan midden in de kamer.

Toepassing in de praktijk

• Meet met een hygrometer op meerdere plekken en momenten. Hang hem niet naast de douche, een raam of de verwarming, want dan meet je een uitschieter.
• Ventileer bij de bron: afzuigkap aan bij koken, afzuiging of raam open tijdens en na het douchen.
• Pak koude plekken aan. Condens op steeds dezelfde plek wijst vaak op een koudebrug of slechte isolatie, niet alleen op te weinig ventileren.
• Ventileer een koude kelder niet met warme, vochtige zomerlucht. Die lucht koelt af tegen de koude wand en geeft daar condens.
• Los eerst bouwkundige oorzaken op, zoals lekkages of optrekkend vocht, voordat je aan een luchtontvochtiger denkt.

Gerelateerde termen

• Dauwpunt
• Condensatie
• Koudebrug
• Dampdiffusie
• Hygroscopisch
• Mechanische ventilatie

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.